TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG  CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG TRÊN MÔI TRƯỜNG MẠNG

Nguyễn Thị Út Sáu; Vũ Thị Thủy; Đồng Thị Thanh

doi:10.34238/tnu-jst.13198

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC, LỐI SỐNG CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG TRÊN MÔI TRƯỜNG MẠNG

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 09/07/25 Ngày hoàn thiện: 29/10/25 Ngày đăng: 29/10/25

Các tác giả

1. Nguyễn Thị Út Sáu , Trường Đại học Sư phạm - ĐH Thái Nguyên
2. Vũ Thị Thủy, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Thái Nguyên
3. Đồng Thị Thanh, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Thái Nguyên

Tóm tắt

Bài báo này trình bày tổng quan hệ thống các công trình nghiên cứu về giáo dục đạo đức và lối sống cho học sinh phổ thông trên môi trường mạng, dựa trên phân tích nội dung 31 tài liệu khoa học được công bố trong giai đoạn 2015–2025. Mục tiêu của nghiên cứu nhằm xác định các xu hướng tiếp cận, nội dung chủ đạo, cũng như mối liên hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình giáo dục đạo đức lối sống cho học sinh phổ thông trên môi trường mạng. Kết quả cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng nghiên cứu từ sau năm 2020, với các nhóm chủ đề chính bao gồm: (1) giáo dục đạo đức và giá trị sống; (2) hành vi lệch chuẩn trên không gian mạng; (3) đạo đức số và trí tuệ nhân tạo; (4) tích hợp đạo đức trong chương trình học; (5) văn hóa truyền thống và đạo đức bản địa. Sơ đồ hóa mạng từ khóa và các nhân tố ảnh hưởng cho thấy giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh trên môi trường mạng là một hệ sinh thái phức hợp, nơi các yếu tố công nghệ, văn hóa, tâm lý và xã hội cùng tác động qua lại. Bài báo khẳng định vai trò trung tâm của giáo dục đạo đức trong việc hình thành nhân cách học sinh thế hệ số, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc đổi mới chương trình, phương pháp và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Các kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để đề xuất khuyến nghị các hướng nghiên cứu giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh phổ thông trên môi trường mạng góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống và năng lực công dân số cho học sinh phổ thông trong bối cảnh hiện nay.

Từ khóa

Giáo dục; Đạo đức; Lối sống; Học sinh phổ thông; Môi trường mạng

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] T. K. O. Tran “Moral Education for High School Students in the Context of the Fourth Industrial Revolution – Current Situation and Solutions,” European Journal of Political Science Studies, vol. 8, no. 1, pp. 1-16, 2025.

[2] D. I. Sari, T. Rejekiningsih, and M. Muchtarom, “Students' Digital Ethics Profile in the Era of Disruption: An Overview from the Internet Use at Risk in Surakarta City,” International Journal of Interactive Mobile Technologies, vol. 14, no. 3, pp. 82–89, 2020.

[3] T. N. Tran, “Applying Ho Chi Minh's thought to educate ethics and lifestyle for youth and students in the current context,” Educational Equipment Journal, no. 312, pp. 286–287, 2024.

[4] T. T. Pham, “Enhancing the Effectiveness of Political and Ideological Education for Secondary School Students in Ho Chi Minh City through the Teaching of Civic Education,” Vietnam Journal of Educational, vol. 18, no. 2, pp. 65–66, 2022.

[5] H. M. Daud, A. Yussuf, and F. A. A. Kadir, “Influence of The Social Environment on Development of Students’ Morals and Characters: Future Issues and Challenges,” International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development, vol. 12, no. 2, pp. 1245–1257, 2023.

[6] M. Yamada, M. Sekine, T. Tatsuse, and Y. Asaka, “Prevalence and Associated Factors of Pathological Internet Use and Online Risky Behaviors Among Japanese Elementary School Children,” Journal of Epidemiology, vol. 31, no. 10, pp. 537–544, 2021.

[7] T. S. Goetze, “Integrating Ethics into Computer Science Education: Multi-, Inter‑, and Transdisciplinary Approaches,” in SIGCSE ’23: Proc. 54th ACM Technical Symposium on Computer Science Education, Toronto, ON, Canada, vol. 3, pp. 1-7, 2023.

[8] E. I. Shubochkina, A. V. Anosov, and D. A. Medvedeva, “Hygienic Assessment of the Influence of Factors of Digital Environment on Adolescents in the Process of Educational and Leisure Activities,” Public Health and Life Environment, no. 6, pp. 71–77, 2021.

[9] J. W. Patchin and S. Hinduja, “Cyberbullying Among Asian American Youth,” Journal of School Health, vol. 93, no. 1, pp. 82–87, 2023.

[10] J. W. Patchin and S. Hinduja, “Digital Self‑Harm and Suicidality Among Adolescents,” Child and Adolescent Mental Health, vol. 28, no. 1, pp. 52–59, 2023.

[11] A. Smith and C. Jones, “AI Ethics Education: A Systematic Literature Review,” Science Education, vol. 109, no. 2, pp. 310–328, 2025.

[12] PRISMA, “Prisma,” 2020. [Online]. Available: https://www.prisma-statement.org/prisma-2020. [Accessed May 10, 2025].

[13] T. Jones, E. Hernandez, and A. Silva, “Internet Ethics of Adolescents,” Computers & Education, vol. 86, pp. 204–217, 2015.

[14] K. White, D. Black, and J. Grey, “Knowledge in Digital Environments: A Systematic Review,” Frontiers in Education, vol. 7, pp. 455-472, 2022.

[15] S. Coghlan, T. Miller, and J. Paterson, “Good Proctor or ‘Big Brother’? Ethics of Online Exam Supervision Technologies,” Philosophy & Technology, vol. 34, no. 4, pp. 1581–1606, Dec. 2021.

[16] S. Din, F. Costa, and R. Mendes, “The Ethics of Using Digital Trace Data in Education,” Educational Technology Research, vol. 69, no. 3, pp. 123-135, 2021.

[17] E. Altinsoy and S. Boyraz, “Digital Literacy and Moral Values in the Digital Environments: Secondary Students’ Perceptions,” Brock Education Journal, vol. 33, no. 2, pp. 32–54, 2024.

[18] D. Kim, Y. Lee, and J. Choi, “Investigating the Effectiveness of VR-Based Morality Education,” Computers & Education: Artificial Intelligence, vol. 4, pp. 78-92, 2023.

[19] M. Roberts, T. Ackerman, and F. Singh, “Systematic Review: In-School Digital Media Literacy Interventions,” Computers & Education, vol. 198, pp. 243-255, 2023.

[20] Y. Zhang, H. Li, and R. Wang, “Implement Internet Ethics Education: What Matters Most?,” Education and Information Technologies, vol. 30, no. 4, pp. 2115–2134, 2025.

[21] S. Chen, Y. Huang, and H. Liu, “Analysis of Teens' Ethical Reflections on AI in Learning Activities,” Education and Information Technologies, vol. 29, no. 2, pp. 723–739, 2024.

[22] G. Abildinova, K. Zhalgas, and A. Tasmaganbetov, “Transforming High School Education with Digital Tools: A Systematic Review,” International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, vol. 23, no. 3, pp. 134–152, 2024.

[23] J. W. Patchin and S. Hinduja, “Bias‑Based Cyberbullying Among Early Adolescents,” Journal of Early Adolescence, vol. 42, no. 9, pp. 1204–1235, 2022.

[24] B. Scuotto, A. Ferraris, and L. Bresciani, “Digital Interventions to Support Morality: A Scoping Review,” British Journal of Educational Psychology, vol. 94, no. 1, pp. 12–29, 2024.

[25] C. Collins and L. Sefton-Green, “The Ethics of Digital Literacy,” Journal of New Approaches in Educational Research, vol. 10, no. 1, pp. 78–90, 2021.

[26] F. Brown, K. Lewis, and J. Nelson, “Bioethics and Adolescents: A Comparative Analysis,” Journal of Medical Ethics, vol. 48, no. 4, pp. 287-294, 2022.

[27] B. J. Grosz, D. G. Grant, K. Vredenburgh, J. Behrends, L. Hu, A. Simmons, and J. Waldo, “Embedded EthiCS: Integrating Ethics Broadly Across Computer Science Education,” Communications of the ACM, vol. 62, no. 8, pp. 70–79, Aug. 2019.

[28] P. Bestari, N. Wulandari, and T. Hidayat, “Systematic Literature Review of Moral Education in Schools,” Journal of Positive School Psychology, vol. 6, no. 8, pp. 3432–3440, 2022.

[29] M. O’Reilly, N. Kiyimba, and D. T. Levine, “Promoting a digital ethics of care: A digital cognitive interruption to facilitate UK adolescents' empathy in online spaces,” Journal of Children and Media, vol. 3, no. 19, pp. 1-20, 2024.

[30] C. Lee, H. Park, and M. Kim, “Unpacking the Role of AI Ethics Online Education for Science and Engineering Students,” International Journal of STEM Education, vol. 11, no. 1, pp. 44-55, 2024.

[31] H. Dwistia, A. Azahari, A. Zuhdi, and A. N. Faiz, “Digital Technology and Adolescent Behavior Transformation: The Challenges of Moral Education in Schools,” Journal Pedagogy, vol. 17, no. 2, pp. 231-240, 2024.

[32] L. Lay, R. Garcia, and S. Meier, “Environmental Education: A Systematic Review on the Use of Digital Tools,” Sustainability, vol. 16, no. 9, pp. 3733-3756, 2024.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13198

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ