TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC GIỚI CHO TRẺ MẦM NON  QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC

Trần Thị Thuỷ Thương Ngọc; Nguyễn Thanh Tâm; Trần Viết Nhi; Hồ Hữu Nhật; Trần Thị Thuý Hằng; Hoàng Anh Dũng; Kiều Công Phước Nguyên

doi:10.34238/tnu-jst.13209

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC GIỚI CHO TRẺ MẦM NON QUA TÁC PHẨM VĂN HỌC

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 11/07/25 Ngày hoàn thiện: 11/12/25 Ngày đăng: 11/12/25

Các tác giả

1. Trần Thị Thuỷ Thương Ngọc, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
2. Nguyễn Thanh Tâm, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
3. Trần Viết Nhi , Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
4. Hồ Hữu Nhật, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
5. Trần Thị Thuý Hằng, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
6. Hoàng Anh Dũng, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế
7. Kiều Công Phước Nguyên, Trường Đại học Sư phạm - ĐH Huế

Tóm tắt

Bài báo này tiến hành tổng quan hệ thống các công trình khoa học về giáo dục giới cho trẻ mầm non thông qua tác phẩm văn học. Kết quả phân tích bộ dữ liệu gồm 70 nghiên cứu trong và ngoài nước đã qua bình duyệt cho thấy bốn xu hướng chính: (i) số lượng công bố trong lĩnh vực này gia tăng đáng kể, đặc biệt từ sau năm 2016; (ii) văn học thiếu nhi đóng vai trò nền tảng trong việc định hình nhận thức và thái độ về giới của trẻ; (iii) các khuôn mẫu giới vẫn còn tồn tại phổ biến dù đã có những nỗ lực cải thiện tính cân bằng; và (iv) các phương pháp đọc tương tác, thảo luận định hướng có khả năng thúc đẩy tư duy phản biện của trẻ về vấn đề giới. Phân tích cũng chỉ ra khoảng trống nghiên cứu đáng kể tại Việt Nam, nơi các công trình chủ yếu khai thác khía cạnh giáo dục giới tính sinh học mà chưa chú trọng đúng mức đến các phương diện xã hội của giáo dục giới. Trên cơ sở đó, nhóm tác giả đưa ra khuyến nghị cho các hướng nghiên cứu tiếp theo, thực tiễn sư phạm và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giới cho trẻ mầm non thông qua việc lựa chọn và sử dụng tác phẩm văn học phù hợp.

Từ khóa

Giáo dục giới; Giáo dục mầm non; Tác phẩm văn học; Định kiến giới; Bình đẳng giới

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] J. Piaget, Play, dreams and imitation in childhood. W. W. Norton & Company, 1962.

[2] L. S. Vygotsky, Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press, 1978.

[3] C. L. Martin and D. N. Ruble, “Children's search for gender cues: Cognitive perspectives on gender development,” Current Directions in Psychological Science, vol. 13, no. 2, pp. 67-70, 2004, doi: 10.1111/j.0963-7214.2004.00276.x.

[4] A. Fausto-Sterling, “A dynamic systems framework for gender/sex development: From sensory input in infancy to subjective certainty in toddlerhood,” Frontiers in Human Neuroscience, vol. 15, 2021, Art. no. 613789, doi: 10.3389/fnhum.2021.613789.

[5] M. L. Halim, D. N. Ruble, C. S. Tamis-LeMonda, P. E. Shrout, and D. M. Amodio, “Gender attitudes in early childhood: Behavioral consequences and cognitive antecedents,” Child Development, vol. 88, no. 3, pp. 882-899, 2017, doi: 10.1111/cdev.12642.

[6] M. Blaise and A. Taylor, “Using queer theory to rethink gender equity in early childhood education,” Young Children, vol. 67, no. 1, pp. 88-97, 2012.

[7] J. Warin and V. Adriany, “Gender flexible pedagogy in early childhood education,” Journal of Gender Studies, vol. 26, no. 4, pp. 375-386, 2017, doi: 10.1080/09589236.2015.1105738.

[8] M. Nikolajeva, “Reading other people's minds through word and image,” Children's Literature in Education, vol. 43, no. 3, pp. 273-291, 2012, doi: 10.1007/s10583-012-9163-6.

[9] M. C. Hamilton, D. Anderson, M. Broaddus, and K. Young, “Gender stereotyping and under-representation of female characters in 200 popular children’s picture books: A twenty-first century update,” Sex Roles, vol. 55, no. 11, pp. 757–765, 2006.

[10] H. Morgan and D. E. Forest, “What Educators Need to Do with Biased Children's Books on Religion, Gender and Race,” Journal of International Social Studies, vol. 6, no. 1, pp. 74–83, 2016.

[11] C. Burton, “Gender disrupted during storytime: Critical literacy in early childhood,” Journal of Childhood Studies, vol. 45, no. 4, pp. 35–48, Nov. 2020, doi: 10.18357/jcs00018978.

[12] A. Emilson, A. M. Folkesson, and I. M. Lindberg, “Gender beliefs and embedded gendered values in preschool,” International Journal of Early Childhood, vol. 48, no. 2, pp. 225-240, 2016, doi: 10.1007/s13158-016-0162-4.

[13] R. A. King, K. E. Scott, M. P. Renno, and K. Shutts, “Counterstereotyping can change children’s thinking about boys’ and girls’ toy preferences,” Journal of Experimental Child Psychology, vol. 191, 2020, Art. no. 104753.

[14] J. Li, “Gender never defines me: A study on preschool teachers' do and don't about gender,” Social Sciences & Humanities Open, vol. 34, no. 4, pp. 678-693, 2023, doi: 10.1080/10409289.2023.2167844.

[15] T. T. Bui, T. V. A. Nguyen, and M. H. Pham, Sex education for children. Culture and Information Publishing House, (in Vietnamese), 2010.

[16] T. D. Lo, K. L. Nguyen, and T. T. H. Hoang, “Effectiveness of some sex education measures for 5-6 year old children in ethnic minority areas in Dien Bien province,” in Proceedings of the expanded student scientific conference, 2022, pp. 352-363.

[17] M. G. Nguyen, “The current state of sex education in primary schools in Ho Chi Minh City,” Journal of Science - HCMC University of Education, vol. 10, no. 88, pp. 161-168, 2016.

[18] T. T. M. Dang, T. T. V. Nguyen, T. N. Trinh, and Q. T. Nguyen, “Gender education, gender equality in the training program for preschool education teachers at the college level, current situation and some proposals,” Vietnam Journal of Education, vol. 474, no. 2, pp. 51-55, 2020.

[19] T. A. Phan, “Sex education for preschool children,” Journal of Education and Society, vol. 14, no. 2, pp. 65-69, 2023.

[20] M. J. Page et al., “The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews,” BMJ, vol. 372, 2021, Art. no. 71, doi: 10.1136/bmj.n71.

[21] J. Popay et al., “Guidance on the conduct of narrative synthesis in systematic reviews,” ESRC Methods Programme, 2006.

[22] J. F. K. Lee, “Gender Portrayal in a Popular Hong Kong Reading Programme for Children: Are There Equalities?,” Journal of Research in Childhood Education, vol. 35, no. 4, pp. 526-541, 2021, doi: 10.1080/02568543.2020.1784323.

[23] J. McCabe, E. Fairchild, L. Grauerholz, B. A. Pescosolido, and D. Tope, “Gender in twentieth-century children's books: Patterns of disparity in titles and central characters,” Gender & Society, vol. 25, no. 2, pp. 197-226, 2011, doi: 10.1177/0891243211398358.

[24] V. Yigit-Gencten, M. Gultekin, R. Ozen Uyar, and F. Aydemir, “Gender in children's literature and kindergartener's responses to gender in interactive read-alouds,” European Journal of Education, vol. 59, no. 1, pp. 46-64, 2024, doi: 10.1111/ejed.12609.

[25] N. I. S. Rakhmawati, M. D. Widayanti, A. N. Ramadan, and R. Hasibuan, “Using Books in Early Childhood to Prevent the Assumption of Traditional Gender Roles,” International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, vol. 21, no. 4, pp. 261-277, 2022, doi: 10.26803/ijlter.21.4.13.

[26] T. M. Hill and K. B. Jacobs, “'The mouse looks like a boy': Young children's talk about gender across human and nonhuman characters in picture books,” Early Childhood Education Journal, vol. 48, no. 1, pp. 93-102, 2019, doi: 10.1007/s10643-019-00969-x.

[27] H. N. Yeoh and H. F. Cheong, “What do the children and teachers say?: Voices on gender stereotyping in children's literature for Malaysian ESL classrooms,” Review of Education, vol. 11, no. 1, 2023, Art. no. e3427, doi: 10.1002/rev3.3427.

[28] E. Yuniarti, M. Fadlillah, and W. Wantini, “Early childhood education on gender awareness and reproductive health,” Early Years, vol. 44, no. 1, pp. 89-102, 2024, doi: 10.1080/09575146.2023.2167842.

[29] K. S. Evans, “Combating gender disparity in education: Guidelines for early childhood educators,” Early Childhood Education Journal, vol. 26, no. 2, pp. 83-87, 1998, doi: 10.1023/A:1022999128728.

[30] M. Heikkilä, “A Story of the 'Kitchen Furniture' in ECEC Challenging Norms and Ideas Around Gender and Play,” Education Sciences, vol. 14, no. 12, 2024, Art. no. 1351, doi: 10.3390/educsci14121351.

[31] E. Martínez-Palma, D. Rabanal-Gatica, P. Valenzuela-Rettig, and M.-C. Fernández-Darraz, “Gender representations and reading plan in Chile: literary corpus study for early childhood,” OCNOS, vol. 22, no. 2, 2023, Arrt. no. 343, doi: 10.18239/ocnos_2023.22.2.343.

[32] M. A. Oltra-Albiach and R. Pardo-Coy, “Gender and sexual diversity in Valencian children's literature of the 21st century: An analysis of literary materials in the children's education classroom,” Confluenze, vol. 9, no. 2, pp. 37-50, 2017, doi: 10.6092/issn.2036-0967/7756.

[33] M. Dellmann-Jenkins, L. Florjancic, and E. B. Swadener, “Sex roles and cultural diversity in recent award winning picture books for young children,” Journal of Research in Childhood Education, vol. 7, no. 2, pp. 74-82, 1993, doi: 10.1080/02568549309594843.

[34] T. N. M. Vu, T. N. Nguyen, T. H. N. Chu, and T. K. U. Tran, Gender education, gender equality and children's rights (3-4, 4-5 and 5-6 years old). Vietnam Education Publishing House, (in Vietnamese), 2022.

[35] Ministry of Education and Training, Guidance on gender education in educational activities for preschool children. Vietnam Education Publishing House, (in Vietnamese), 2020.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13209

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ