PHÂN LẬP VÀ XÁC ĐỊNH ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC  CỦA ASCOSPHAERA APIS TÁC NHÂN GÂY BỆNH ẤU TRÙNG VÔI  TẠI CÁC TRẠI NUÔI ONG APIS MELLIFERA Ở VIỆT NAM

Tăng Thị Phương; Trương Anh Tuấn; Lại Mạnh Toàn; Nguyễn Thị Thu Hà; Nguyễn Thị Thìn; Hà Trần Khánh Linh; Nguyễn Thị Thu Huyền; Trưởng A Tài

doi:10.34238/tnu-jst.13433

PHÂN LẬP VÀ XÁC ĐỊNH ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA ASCOSPHAERA APIS TÁC NHÂN GÂY BỆNH ẤU TRÙNG VÔI TẠI CÁC TRẠI NUÔI ONG APIS MELLIFERA Ở VIỆT NAM

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 18/08/25 Ngày hoàn thiện: 20/01/26 Ngày đăng: 21/01/26

Các tác giả

1. Tăng Thị Phương, Trung tâm Nghiên cứu Ong và Chuyển giao Công nghệ Chăn nuôi - Viện Chăn nuôi Quốc gia
2. Trương Anh Tuấn, Trung tâm Nghiên cứu Ong và Chuyển giao Công nghệ Chăn nuôi - Viện Chăn nuôi Quốc gia
3. Lại Mạnh Toàn, Trung tâm Nghiên cứu Ong và Chuyển giao Công nghệ Chăn nuôi - Viện Chăn nuôi Quốc gia
4. Nguyễn Thị Thu Hà, Trung tâm Nghiên cứu Ong và Chuyển giao Công nghệ Chăn nuôi - Viện Chăn nuôi Quốc gia
5. Nguyễn Thị Thìn, Trung tâm Nghiên cứu Ong và Chuyển giao Công nghệ Chăn nuôi - Viện Chăn nuôi Quốc gia
6. Hà Trần Khánh Linh, Trường Đại học Khoa học – ĐH Thái Nguyên
7. Nguyễn Thị Thu Huyền, Trường Đại học Khoa học – ĐH Thái Nguyên
8. Trưởng A Tài , Trường Đại học Khoa học – ĐH Thái Nguyên

Tóm tắt

Bệnh ấu trùng vôi (Chalkbrood), do nấm Ascosphaera apis gây ra, có ảnh hưởng đáng kể đến ấu trùng ong mật trên thế giới. Mặc dù nghề nuôi ong tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và có vai trò kinh tế quan trọng, nhưng mức độ ảnh hưởng của bệnh này vẫn chưa được làm rõ. Nghiên cứu này nhằm phát hiện và xác định các đặc điểm sinh học của A. apis tại các trại nuôi ong Apis mellifera trên toàn quốc. Tổng cộng 210 mẫu từ các đàn ong A. mellifera có triệu chứng nhiễm bệnh ấu trùng vôi đã được thu thập để tiến hành phân tích A. apis. Các chủng A. apis được phân lập để phân tích đặc điểm hình thái và phân tử. Kết quả cho thấy 45,24% (95/210) mẫu thu thập dương tính với tác nhân gây bệnh. Các chủng A. apis đã được phân lập thành công từ 74 mẫu ong, trong đó có 33 mẫu cho thấy sự có mặt của kiểu giao phối dương tính (+) và âm tính (–), các mẫu còn lại chỉ thu được một kiểu giao phối (+) hoặc (–). Phân tích phát sinh chủng loài cho thấy các chủng A. apis tại Việt Nam có mức độ tương đồng trình tự cao và quan hệ di truyền gần gũi với các chủng được phát hiện ở các nước châu Âu. Những phát hiện này cung cấp hiểu biết quan trọng về sự nhiễm A. apis tại Việt Nam, góp phần hỗ trợ xây dựng các chiến lược phòng bệnh hiệu quả và đánh giá tác động đối với ngành nuôi ong.

Từ khóa

Chalkbrood; Ascosphaera apis; Apis mellifera; Honeybee; Vietnamese apiculture

Toàn văn:

PDF (English)

Tài liệu tham khảo

[1] S. A. M Khalifa, E. H. Elshafiey, A. A. Shetaia, A. A. A. El-Wahed, A. F. Algethami, S. G Musharraf, M. F. AlAjmi, C. Zhao, S. H. D. Masry, M. M. Abdel-Daim, M. F Halabi, G. Kai, Y. Al Naggar, M. Bishr, M. A. M. Diab, and H. R. El-Seedi, “Overview of bee pollination and its economic value for crop production,” Insects, vol. 12, no. 8, 2021, Art. no. 688.

[2] K. M. Smith, E. H. Loh, M. K. Rostal, C. M. Zambrana-Torrelio, L. Mendiola, and P. Daszak, “Pathogens, pests, and economics: Drivers of honey bee colony declines and losses,” Ecohealth, vol. 10, no. 4, pp. 434–445, 2013.

[3] D. R Bankar, S. Renuka, P. M Mahajan, and H. Shubham, “Beekeeping and its value-added products,” in Emerging Trends in Entomology, S. Maanju, P. Sharma, P. Harshavardhan, N. Kumar, and P. K. Rajpoot, Eds. India: Golden Leaf Publishers, 2023, pp. 98-107.

[4] Z. Stanimirović, U. Glavinić, M. Ristanić, N. Aleksić, N. M. Jovanović, B. Vejnović, and J. Stevanovi, “Looking for the causes of and solutions to the issue of honey bee colony losses,” Acta Vet Brno, vol. 69, no. 1, pp. 1–31, 2019.

[5] P. Mráz, M. Hýbl, M. Kopecký, A. Bohatá, and J. Konopická, “The effect of artificial media and temperature on the growth and development of the honey bee brood pathogen Ascosphaera apis,” Biology (Basel), vol. 10, no. 5, 2021, Art. no. 431, 2021.

[6] D. Chen, R. Guo, C. Xiong, Y. Zheng, C. Hou, and Z. Fu, “Morphological and molecular identification of chalkbrood disease pathogen Ascosphaera apis in Apis cerana cerana,” J Apic Res, vol. 57, no. 4, pp. 516–521, 2018.

[7] M. J. Ansari, A. Al-Ghamdi, S. Usmani, K. A. Khan, A. S. Alqarni, M. Kaur, and N. Al-Waili, “In vitro evaluation of the effects of some plant essential oils on Ascosphaera apis, the causative agent of Chalkbrood disease,” Saudi J Biol Sci, vol. 24, no. 5, pp. 1001–1006, 2017.

[8] P. Chantawannakul, L. Ward, N. Boonham, and M. Brown, “A scientific note on the detection of honeybee viruses using real-time PCR (TaqMan) in Varroa mites collected from a Thai honeybee (Apis mellifera) apiary,” J Invertebr Pathol, vol. 91, no. 1, pp. 69–73, 2006.

[9] S. E. Evison, “Chalkbrood: Epidemiological perspectives from the host-parasite relationship,” Curr Opin Insect Sci, vol. 10, pp. 65–70, 2015.

[10] K. Hedtke, P. M. Jensen, A. B. Jensen, and E. Genersch, “Evidence for emerging parasites and pathogens influencing outbreaks of stress-related diseases like chalkbrood,” J Invertebr Pathol, vol. 108, no. 3, pp. 167–173, 2011.

[11] K. A. Aronstein and K. D. Murray, “Chalkbrood disease in honey bees,” J Invertebr Pathol, vol. 103, no. SUPPL. 1, 2010, doi: 10.1016/J.JIP.2009.06.018.

[12] O. A. Zaghloul, A. K. Mourad, M. B. E. Kady, F. M. Nemat, and M. E. Morsy, “Assessment of losses in honey yield due to the chalkbrood disease, with reference to the determination of its economic injury levels in Egypt,” Commun Agric Appl Biol Sci, vol. 70, no. 4, pp. 703-714, 2005.

[13] L. A. F. Heath, “Development of Chalk Brood in a Honeybee Colony: A Review,” Bee World, vol. 63, no. 3, pp. 119–130, 1982.

[14] B. A. Yakobsonn, et al., “A recent chalkbrood outbreak in Israel: attempts at therapeutic intervention,” American Bee Journal, vol. 131, no. 12, p. 786, 1991.

[15] D. De Jong, “Experimental Enhancement of Chalk Brood Infections,” Bee World, vol. 57, no. 3, pp. 114–115, 1976.

[16] M. Gilliam, S. Taber, and J. B. Rose, “Chalkbrood disease of honey bees, Apis mellifera L. a progress report,” Apidologie, vol. 9, no. 1, pp. 75–89, 1978.

[17] P. H. Thai and T. V. Toan, “Beekeeping in Vietnam,” Asian Beekeeping in the 21st Century, pp. 247–267, 2018, doi: 10.1007/978-981-10-8222-1_11.

[18] Vietnam Pictorial, “Beekeeping for exporting honey,” Jul 13, 2022. [Online]. Available: https://vietnam.vnanet.vn/english/print/beekeeping-for-exporting-honey-303589.html. [Accessed Aug. 17, 2025].

[19] A. B. Jensen, K. Aronstein, J. M. Flores, S. Vojvodic, M. A. Palacio, and M. Spivak, “Standard methods for fungal brood disease research,” J Apic Res, vol. 52, no. 1, pp. 1-20, 2013.

[20] A. T. Truong, M. S. Yoo, S. K. Seo, T. J. Hwang, S. S. Yoon, and Y. S. Cho, “Prevalence of honey bee pathogens and parasites in South Korea: A five-year surveillance study from 2017 to 2021,” Heliyon, vol. 9, no. 2, pp. 2405–8440, 2023.

[21] M. Christensen and M. Gilliam, “Notes on the Ascosphaera species inciting chalkbrood in honey bees,” Apidologie, vol. 14, no. 4, pp. 291–297, 1983.

[22] M. Johnson, I. Zaretskaya, Y. Raytselis, Y. Merezhuk, S. McGinnis, and T. L. Madden, “NCBI BLAST: a better web interface,” Nucleic Acids Res, vol. 36, pp. 5-9, 2008.

[23] M. A Larkin, G. Blackshields, N. P. Brown, R. Chenna, P. A. McGettigan, H. McWilliam, F. Valentin, I. M. Wallace, A. Wilm, R. Lopez, J. D. Thompson, T. J. Gibson, and D. G. Higgins, “Clustal W and Clustal X version 2.0,” Bioinformatics, vol. 23, no. 21, pp. 2947–2948, 2007.

[24] S. Kumar, G. Stecher, and K. Tamura, “MEGA7: Molecular Evolutionary Genetics Analysis Version 7.0 for Bigger Datasets,” Mol Biol Evol, vol. 33, no. 7, pp. 1870–1874, 2016.

[25] R. Das, R. Kumar, G. Kunal, S. Goldar, S. Dutta, and S. Jha, “Detection of Ascosphaera apis, Causing Chalkbrood Disease in the Colonies of European honey Bee, Apis mellifera L. in West Bengal, India,” Sociobiology, vol. 70, no. 4, pp. 1–9, 2023.

[26] J. M. Flores, J. A. Ruiz, J. M. Ruz, F. Puerta, M. Bustos, F. Padilla, and F. Campano, “Effect of temperature and humidity of sealed brood on chalkbrood development under controlled conditions,” Apidologie, vol. 27, no. 4, pp. 185–192, 1996.

[27] J. A. Berry and K. S. Delaplane, “Effects of comb age on honey bee colony growth and brood survivorship,” J Apic Res, vol. 40, no. 1, pp. 3–8, 2001.

[28] M. Simone-Finstrom, et al., “Gamma irradiation inactivates honey bee fungal, microsporidian, and viral pathogens and parasites,” J Invertebr Pathol, vol. 153, pp. 57–64, 2018.

[29] M. B. Wilson, D. Brinkman, M. Spivak, G. Gardner, and J. D. Cohen, “Regional variation in composition and antimicrobial activity of US propolis against Paenibacillus larvae and Ascosphaera apis,” J Invertebr Pathol, vol. 124, pp. 44–50, 2015.

[30] S. Nardoni, C. D’Ascenzi, G. Rocchigiani, R. A. Papini, L. Pistelli, G. Formato, B. Najar, and F. Mancianti, “Stonebrood and chalkbrood in Apis mellifera causing fungi: in vitro sensitivity to some essential oils,” Nat Prod Res, vol. 32, no. 4, pp. 385–390, 2018.

[31] Y. S. Choi, P. H. Geun, and O. Frunze, “Differential hygienic behavior of Apis cerana F. and Apis mellifera L. to Sacbrood virus infection,” J Asia Pac Entomol, vol. 25, no. 4, p. 101995, 2022.

[32] Z. Lin, P. Page, L. Li, Y. Qin, Y. Zhang, F. Hu, P. Neumann, H. Zheng, and V. Dietemann, “Go East for Better Honey Bee Health: Apis cerana Is Faster at Hygienic Behavior than A. mellifera,” PLoS One, vol. 11, no. 9, 2016, Art. no. e0162647, 2016.

[33] M. A. Palacio1, E. Rodriguez, L. Goncalves, E. Bedascarrasbure, and M. Spivak, “Hygienic behaviors of honey bees in response to brood experimentally pin-killed or infected with Ascosphaera apis,” Apidologie, vol. 41, no. 6, pp. 602–612, 2010.

[34] C. Rialan, “Note on Apis mellifica in the province of Thai-Nguyen,” Bulletin Comitooj d’aaxtudes agricole Annam et Tonkin, vol. 2, pp. 63–73, 1887.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13433

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ