Chia sẻ bài báo qua Email Mastixia trichophylla – HỌ HÀ BÁ (NYSSACEAE), GHI NHẬN MỚI CHO HỆ THỰC VẬT VIỆT NAM
Thông tin bài báo
Ngày nhận bài: 10/09/25 Ngày hoàn thiện: 13/04/26 Ngày đăng: 14/04/26Các tác giả
1. Đỗ Văn Hài
, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam2. Nguyễn Thế Cường, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam
3. Trịnh Xuân Thành, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam
4. Bùi Hồng Quang, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam
5. Trần Đức Bình, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam
6. Nguyễn Bích Hạnh, Trường đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong
Tóm tắt
Chi Mastixia gồm khoảng 25 loài thuộc họ Nyssaceae (trước đây được xếp vào họ Cornaceae hoặc Mastixiaceae), phân bố ở miền Nam Trung Quốc, Đông Nam Á đến quần đảo Solomon. Tại Việt Nam, 4 loài đã được ghi nhận gồm Mastixia pentandra, Mastixia parviflora, Mastixia langbianensis, Mastixia hongiaoensis. Trong nghiên cứu này, một loài đáng chú ý được thu thập năm 2025 tại xã Mù Cả, tỉnh Lai Châu, Việt Nam. Loài này khác với các loài Mastixia đã biết vì nó có hoa mẫu 4 và đặc điểm nổi bật là có lông tơ dày đặc với các lông tơ màu nâu xám trên cành và lá; có lông tơ dày đặc với các sợi lông màu nâu sẫm hoặc nâu vàng trên cụm hoa. Sau khi nghiên cứu các tài liệu phân loại có liên quan, so sánh với các tiêu bản ở các bảo tàng, và kiểm tra lại các dữ liệu ảnh, loài này được xác định là Mastixia trichophylla W.P.Fang, một loài ghi nhận mới cho hệ thực vật Việt Nam. Trước đây, loài này chỉ phân bố ở Trung Quốc và được coi là loài đặc hữu. Bài viết cung cấp mô tả về đặc điểm hình thái, ảnh màu và thông tin tóm tắt về đặc điểm sinh học, phân bố và sinh thái của loài M. trichophylla. Ngoài ra, khóa định danh cho các loài thuộc chi Mastixia ở Việt Nam cũng đã được xây dựng. Loài mới được ghi nhận này đã góp phần nâng tổng số loài thuộc chi Mastixia ở Việt Nam lên năm loài.
Từ khóa
Toàn văn:
PDF (English)Tài liệu tham khảo
[1] APG (Angiosperm Phylogeny Group), “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV,” Botanical Journal of the Linnean Society, vol. 181, no. 1, pp. 1–20, 2016, doi: 10.1111/boj.12385.
[2] APG (Angiosperm Phylogeny Group), “An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III,” Botanical Journal of the Linnean Society, vol. 161, no. 2, pp. 105–121, 2009, doi: 10.1111/j.1095-8339.2009. 00996.x.
[3] J. L. Reveal and M. W. Chase, “APGIII: Bibliographical information and synonymy of Magnoliidae,” Phytotaxa, vol. 19, no. 1, pp. 71–134, 2011, doi: 10.11646/phytotaxa.19.1.4.
[4] S. K. Thomas, X. Liu, Z. Y. Du, Y. B. Dong, A. Cummings, L. Pokorny, Q. Y. Xiang, and J. H. Leebens-Mack, “Comprehending Cornales: Phylogenetic reconstruction of the order using the Angiosperms353 probe set,” American Journal of Botany, vol. 108, no. 7, pp. 1112–1121, 2020, doi: 10.1002/ajb2.1696.
[5] POWO, “Plants of the World Online”. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew, 2025. [Online]. Available: http://www.plantsoftheworldonline.org/. [Accessed Sept. 3, 2025].
[6] P. F. Stevens, “Angiosperm phylogeny website, Version 14, July 2017,” [and more or less continuously updated since], 2001 onwards. [Online]. Available: http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/. [Accessed Sept. 3, 2025].
[7] C. L. Blume, Bijdragen tot de flora van NederlandschIndië. Ter Lands Drukkerij, Batavia, 1825, 1169 pp.
[8] N. T. Ban, “Mastixiaceae” in Checklist of plant species of Vietnam, vol. 3, N. T. Ban, Ed. Agricultural Publishing House, Hanoi, 2005, pp.1065 (in Vietnamese).
[9] Q. Y. Xiang, Q. B. Xiang, D. E. Boufford, P. P. Lowry II, “Mastixiaceae-Mastixia” in Flora of China 14, C.Y. Wu, P. H. Raven, Eds. Science Press, Beijing & Missouri Botanical Garden Press, St. Louis, 2005, pp. 230–231.
[10] M.-L. Tardieu-Blot, “Cornaceae” in Flore du Cambodge du Laos et du Vietnam 8, A. Aubréville, Ed. Muséum National d’Histoire Naturelle, Paris, 1968, pp. 11–33.
[11] P. H. Ho, Cay Co Viet Nam—An Illustrated Flora of Vietnam, vol. 2, Tre Publishing House, Ho Chi Minh, 2003, 1020 pp.
[12] H. Zhu, “A new plant species from Vietnam,” Bulletin of Botanical Research, vol. 20, no. 2, pp. 129–130, 2000.
[13] K. M. Matthew, “A Revision of the genus Mastixia (Cornaceae),” Blumea, vol. 23, no. 1, pp. 51–93, 1976.
[14] P. K. Loc, P. Chantaranothai, Q. V. Hoi, and N. H. Tuan, “Mastixia langbianensis (Nyssaceae), a New Species from Vietnam,” Tropical Natural History, vol. 20, no. 3, pp. 228–234, 2020.
[15] S. Tagane, N. V. Ngoc, H. T. Binh, A. Nagahama, M. Zhang, T. Q. Cuong, L. V. Son, V. S. Dang, H. Toyama, N. Komada, H. Nagamasu, and T. Yahara, “Fifteen New Species of Angiosperms from Bidoup-Nui BaNational Park, Southern Highlands of Vietnam,” Acta Phytotaxonomica et Geobotanica, vol. 71, no. 3, pp. 201–229, 2020, doi: 10.18942/apg.202002.
[16] T. P. Soong, “Praecursores florae Cornacearum Sinensium,” Journal of Sichuan University: Natural Science Edition, vol. 65, no. 1, pp. 66–82, 1982.
[17] N. M. J. Davies, C. Drinkell, T. M. A. Utteridge, The Herbarium Handbook. 4th edition completely revised and updated. Royal Botanic Gardens, Kew, 2023.
[18] B. Hardwood, K. Chayamarit, “Mastixiaceae” in Flora of Thailand, Vol. 10(2), T. Santisuk, K. Larsen, Eds. The Forest Herbarium, Bangkok, 2010, pp. 231–235.
[19] IUCN Standards and Petitions Committee, “Guidelines for using the IUCN red list categories and criteria. Version 16”. Prepared by the Standards and Petitions Committee, 2024. [Online]. Available: https://www.iucnredlist.org/documents/RedListGuidelines.pdf. [Accessed Sept. 3, 2025].DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13583
Các bài báo tham chiếu
- Hiện tại không có bài báo tham chiếu