TỪ NHO HỌC ĐẾN TÂN HỌC: QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI TRÍ THỨC  TẠI THỪA THIÊN HUẾ (1919-1945)

Lê Hoài Nam

doi:10.34238/tnu-jst.13624

TỪ NHO HỌC ĐẾN TÂN HỌC: QUÁ TRÌNH CHUYỂN ĐỔI TRÍ THỨC TẠI THỪA THIÊN HUẾ (1919-1945)

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 16/09/25 Ngày hoàn thiện: 22/12/25 Ngày đăng: 22/12/25

Các tác giả

Lê Hoài Nam , Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Nghiên cứu này làm rõ quá trình chuyển đổi từ tầng lớp trí thức Nho học sang trí thức Tân học tại Thừa Thiên Huế giai đoạn 1919-1945, trong bối cảnh cải cách giáo dục thuộc địa và phong trào dân tộc. Mục tiêu chính là phân tích cơ chế thay thế của lớp quan lại Nho học bằng đội ngũ trí thức mới được đào tạo trong hệ thống giáo dục Pháp - Việt, đồng thời xem xét vai trò của họ trong tiến trình hiện đại hóa và vận động cách mạng qua khung lý thuyết Antonio Gramsci. Phương pháp nghiên cứu dựa trên tư liệu lưu trữ tiếng Pháp và tiếng Việt, báo chí đương thời, niên giám thống kê, kết hợp tiếp cận liên ngành của sử học và khoa học xã hội. Kết quả cho thấy, khi khoa cử truyền thống bị bãi bỏ và uy tín trí thức Nho học suy giảm, trí thức Tân học nổi lên như lực lượng mới, tham gia tích cực vào các tổ chức chính trị, báo chí và phong trào yêu nước. Quá trình thay thế này phản ánh sự dịch chuyển căn bản về tri thức, cơ cấu xã hội và ý thức dân tộc. Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ đặc thù lịch sử của Huế và gợi mở những bài học cho việc xây dựng đội ngũ trí thức hiện nay.

Từ khóa

Giáo dục Nho học; Giáo dục Tân học; Chuyển đổi trí thức; Thừa Thiên Huế; 1919-1945

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] T. Q. Duong, Vietnam: Historical Events (1919-1945). Education Publishing House, Hanoi, 2001.

[2] Nguyen Dynasty National History Office, Dong Khanh - Khai Dinh Essentials, trans. N. V. Nguyen. Thoi Dai Publishing House, Hanoi, 2010, p. 418.

[3] T. H. T. Ho, Radicalism and the Origins of the Vietnamese Revolution. Cambridge, MA, USA and London, UK: Harvard University Press, 1992.

[4] V. N. Tran, “Vietnamese Intellectuals Facing Western Civilization under French Colonial Rule,” Journal of Social Sciences and Humanities, vol. XXII, no. 2, pp. 46-55, 2006.

[5] D. G. Marr, Vietnamese Tradition on Trial, 1920-1945. University of California Press, 1984.

[6] S. McHale, “Vietnamese print culture under French colonial rule: The emergence of a public sphere,” South East Asia Research, vol. 15, no. 3, pp. 377-412, 2007.

[7] D. T. Thong, “Printing and publishing in Saigon-Cho Lon, Vietnam: Catalysts of colonial social and cultural transformation,” Journal of International Publishing and Development, vol. 2, no. 1, pp. 1-23, 2024.

[8] T. Tran and H. T. Kien, “The Encounter between Confucian Scholars and Western-Educated Intellectuals in Early 20th-Century Vietnam,” Journal of Science and Technology Development, vol. 19, no. X1, pp. 45-55, 2016.

[9] Q. H. Vuong et al., “Cultural additivity: behavioural insights from the interaction of Confucianism, Buddhism and Taoism in folktales,” Palgrave Communications, vol. 4, no. 143, pp. 1-19, 2018.

[10] A. Gramsci, Selections from the Prison Notebooks. New York: International Publishers, 1971.

[11] T. C. Q. Nguyen, Vietnamese Civil Service Examinations (Upper Volume: Provincial Exam). Paris: An Tiem, 2002.

[12] T. C. Q. Nguyen, Vietnamese Civil Service Examinations (Lower Volume: Metropolitan and Palace Examinations). Center for National Studies & Literature Publishing House, Hanoi, 2007.

[13] Government-General of Indochina, Statistical Yearbook of Indochina, vol. 1 (1913-1922), “Instruction”. Hanoi: Far East Printing House, 1923, p. 53.

[14] H. Gourdon, The Education of the Natives in Indochina. Paris: National Printing House, 1910.

[15] H. Maître, “Indigenous Education in Annamese Indochina,” The Pedagogical Review, vol. 52, pp. 144-160, 1908.

[16] Ministry of Colonies, Statistical Yearbook of the Ministry of Colonies, 1900. Paris: National Printing House, 1900, pp. 225-228.

[17] Government-General of Indochina, Statistical Yearbook of Indochina, vol. 2 (1923-1929), “Instruction”. Hanoi: Far East Printing House, 1930, p. 82.

[18] Government-General of Indochina, Statistical Yearbook of Indochina, vol. 8 (1937-1938), “Instruction”. Hanoi: Far East Printing House, 1939, pp. 40-47.

[19] Government-General of Indochina, Statistical Yearbook of Indochina, vol. 11 (1943-1946), “Instruction”. Hanoi: Far East Printing House, 1947, pp. 39-55.

[20] Ministry of Colonies, Statistical Yearbook of the Ministry of Colonies. Paris: National Printing House, 1908, pp. 233-236.

[21] P. T. Tran, Quoc Hoc Hue: Past and Present, vol. 1-2. Information and Culture Publishing House, Hanoi, 2013.

[22] Alumni Association of Dong Khanh - Hai Ba Trung High School, Centenary of Dong Khanh - Hai Ba Trung High School, Hue. Thuan Phat Printing Joint Stock Company, 2017.

[23] X. H. Nguyen, History of Journalism in Hue. Thuan Hoa Publishing House, 2013.

[24] Q. T. Nguyen, Imperial Examinations and Education in Vietnam (4th ed., expanded). Ho Chi Minh City General Publishing House, 2005.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13624

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ