CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG PHÁT THẢI KHÍ CH4  TRONG CANH TÁC LÚA TRỒNG TRONG CHẬU

Nguyễn Thị Kiều; Trần Kim Tính

doi:10.34238/tnu-jst.13888

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG PHÁT THẢI KHÍ CH4 TRONG CANH TÁC LÚA TRỒNG TRONG CHẬU

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 27/10/25 Ngày hoàn thiện: 19/03/26 Ngày đăng: 20/03/26

Các tác giả

1. Nguyễn Thị Kiều , Sở Khoa học Công nghệ Cần Thơ
2. Trần Kim Tính, Đại học Cần Thơ

Tóm tắt

Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu đánh giá ảnh hưởng của chế độ tưới, loại phân bón và đặc tính đất đến phát thải khí CH₄ trong canh tác lúa. Hai thí nghiệm được bố trí trên ba loại đất: phèn nặng, phèn nhẹ và đất phù sa, lấy mẫu tạiba xã thuộc Thành phố Cần Thơ. Các nghiệm thức bao gồm: ngập liên tục, ngập khô xen kẽ, tưới ẩm; bón phân đạm, phân gốc SO₄²⁻; vùi rơm tươi và sử dụng phân hữu cơ đã ủ. Kết quả cho thấy phát thải CH₄ đạt đỉnh trong 1–3 tuần sau sạ, giảm dần về cuối vụ. Phát thải cao nhất ghi nhận ở nghiệm thức vùi 10 tấn rơm rạ tươi trong điều kiện ngập (45,3 tấn CO₂eq/ha/vụ), trong khi các nghiệm thức khác thấp hơn rõ rệt. Đất phù sa và phèn nhẹ phát thải cao hơn đất phèn nặng. Bón phân đạm (100–200 kg/ha) làm gia tăng lượng phát thải CH₄, ngược lại, phân ammonium sulphate giúp giảm đáng kể. Vùi rơm tươi trong điều kiện yếm khí làm tăng mạnh phát thải so với bón phân hữu cơ ủ. Trong các biện pháp quản lý nước, tưới ẩm cho kết quả phát thải thấp nhất, kế đến là ngập khô xen kẽ, đều hiệu quả hơn so với ngập liên tục.

Từ khóa

Đất phèn; Đất phù sa; Phát thải khí CH4; Ngập khô xen kẽ; Vùi rơm

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] C. S. Snyder, T. W. Bruulsema, and T. L. Jensen, “Greenhouse gas emissions from cropping systems and the influence of fertilizer management. A literature review,” International Plant Nutrition Institute (IPNI), 2007.

[2] G. J. D. Kirk, The Biogeochemistry of Submerged Soils. John Wiley & Sons, Ltd., Chichester, UK, 2004.

[3] F. N. Ponnamperuma, “The chemistry of submerged soils,” Advances in Agronomy, vol. 24, pp. 29–96, 1972.

[4] B. A. Linquist, M. A. Adviento-Borbe, C. M. Pittelkow, C. van Kessel, and K. J. van Groenigen, “Fertilizer management practices and greenhouse gas emissions from rice systems: a quantitative review and analysis,” Field Crops Research, vol. 135, pp. 10–21, 2012, doi: 10.1016/j.fcr.2012.06.007.

[5] H. Schütz, W. Seiler, and R. Conrad, “Processes involved in formation and emission of methane in rice paddies,” Biogeochemistry, vol. 7, pp. 33–53, 1989, doi: 10.1007/BF00023903.

[6] R. L. Sass, “Short summary chapter for methane,” In CH₄ and N₂O: Global Emissions and Controls from Rice Fields and Other Agricultural and Industrial Sources. K. Minami, A. Mosier, R. L. Sass, (Eds.). NAIES, Yokendo Publishers, Tokyo, 1994, pp. 1–7.

[7] T. M. Corton, J. B. Bajita, F. S. Grospe, R. R. Pamplona, C. A. Asis, R. Wassmann, R. S. Lantin, and L. V. Buendia, “Methane emission from irrigated and intensively managed rice fields in Central Luzon (Philippines),” Nutrient Cycling in Agroecosystems, vol. 58, pp. 37–53, 2000, doi: 10.1023/A:1009826131741.

[8] R. Wassmann, H. U. Neue, R. S. Lantin, L. V. Buendia, and H. Rennenberg, “Characterization of methane emissions from rice fields in Asia: I. Comparison among field sites in five countries,” Nutrient Cycling in Agroecosystems, vol. 58, pp. 1–12, 2000.

[9] B. A. Linquist, M. Anders, M. A. Adviento-Borbe, R. L. Chaney, L. L. Nalley, E. F. Da Rosa, and C. van Kessel, “Reducing greenhouse gas emissions, water use, and grain arsenic levels in rice systems,” Global Change Biology, vol. 20, pp. 2204–2217, 2014, doi: 10.1111/gcb.12701.

[10] A. Hou, H. Akiyama, Y. Nakajima, S. Sudo, and H. Tsuruta, “Effects of urea form and soil moisture on N₂O and NO emissions from Japanese Andosols,” Chemosphere: Global Change Science, vol. 2, pp. 321–327, 2000.

[11] USDA-ARS, GRACEnet Chamber-based Trace Gas Flux Measurement Protocol. Trace Gas Protocol Development Committee, April 24, 2003.

[12] A. Pandey, T. M. Van, Q. V. Duong, T. P. L. Bui, T. L. A. Mai, L. S. Jensen, and A. de Neergaard, “Organic matter and water management strategies to reduce methane and nitrous oxide emissions from rice paddies in Vietnam,” Agriculture, Ecosystems & Environment, vol. 196, pp. 137–146, 2014, doi: 10.1016/j.agee.2014.06.018.

[13] K. Yagi and K. Minami, “Effect of organic matter application on methane emission from some Japanese paddy fields,” Soil Science and Plant Nutrition, vol. 36, no. 4, pp. 599–610, 1990, doi: 10.1080/00380768.1990.10416797.

[14] N. Jain et al., “Emission of methane in rice field: A review,” Journal of Scientific and Industrial Research, vol. 63, pp. 101–115, 2004.

[15] L. Cheng-Fang, Z. Dan-Na, K. Zhi-Kui, Z. Zhi-Sheng, W. Jin-Ping et al., “Effects of tillage and nitrogen fertilizers on CH₄ and CO₂ emissions and soil organic carbon in paddy fields of Central China,” PLoS ONE, vol. 7, no. 5, 2012, Art. no. e34642, doi: 10.1371/journal.pone.0034642.

[16] H. Xu, Z. C. Cai, and H. Tsuruta, “Soil moisture between rice-growing seasons affects methane emission, production, and oxidation,” Soil Science Society of America Journal, vol. 67, pp. 1147–1157, 2003, doi: 10.2136/sssaj2003.1147.

[17] T. Zschornack, C. Bayer, J. A. Zanatta, F. C. B. Vieira, and I. Anghinoni, “Mitigation of methane and nitrous oxide emissions from flood-irrigated rice by no incorporation of winter crop residues,” Revista Brasileira de Ciência do Solo, vol. 35, pp. 623–634, 2011, doi: 10.1590/S0100-06832011000200027.

[18] S. Liu, L. Zhang, J. Jiang, N. Chen, X. Yang, Z. Xiong, and J. Zou, “Methane and nitrous oxide emissions from rice seedling nurseries under flooding and moist irrigation regimes in Southeast China,” Science of the Total Environment, vol. 426, pp. 166–171, 2012, doi: 10.1016/j.scitotenv.2012.03.012.

[19] S. Ahmad (Shahrear), C. Li, G. Dai, M. Zhan, J. Wang, S. Pan, and C. Cao, “Greenhouse gas emission from direct-seeded paddy field under different rice tillage systems in central China,” Soil & Tillage Research, vol. 106, pp. 54–61, 2009, doi: 10.1016/j.still.2009.09.011.

[20] Z. Cai, G. Xing, X. Yan, H. Xu, H. Tsuruta, K. Yagi, and K. Minami, “Methane and nitrous oxide emissions from rice paddy fields as affected by nitrogen fertilizers and water management,” Plant and Soil, vol. 196, pp. 7–14, 1997, doi: 10.1023/A:1004211905521.

[21] Y. Furukawa and K. Inubushi, “Effect of application of iron materials on methane and nitrous oxide emissions from two types of paddy soils,” Soil Science and Plant Nutrition, vol. 50, no. 6, pp. 917–924, 2004, doi: 10.1080/00380768.2004.10408428.

[22] L. Luo, M. Kondo, and S. Itoh, “The impact of long-term consecutive different N source management practices on greenhouse gas emissions from paddy field,” Agriculture, Ecosystems & Environment, vol. 141, pp. 60–66, 2011, doi: 10.1016/j.agee.2011.02.025.

[23] C. W. Lindau, P. K. Bollich, R. D. DeLaune, W. H. Patrick, and V. J. Law, “Effect of urea fertilizer and environmental factors on methane emissions from a Louisiana rice field,” Plant and Soil, vol. 136, pp. 195–203, 1991, doi: 10.1007/BF00013304.

[24] C. M. Pittelkow, M. A. Adviento-Borbe, J. E. Hill, J. Six, C. van Kessel, and B. A. Linquist, “Yield-scaled global warming potential of annual nitrous oxide and methane emissions from continuously flooded rice in response to nitrogen input,” Agriculture, Ecosystems & Environment, vol. 177, pp. 10–20, 2013, doi: 10.1016/j.agee.2013.05.011.

[25] Y. Lu, R. Wassmann, H. U. Neue, and C. Huang, “Impact of phosphorus supply on root exudation, aerenchyma formation, and methane emission of rice plants,” Biogeochemistry, vol. 47, no. 2, pp. 203–218, 1999, doi: 10.1007/bf00994923

[26] D. Pennock et al., “Landscape controls on N₂O and CH₄ emissions from upland soils and irrigated cropping systems,” Soil & Tillage Research, vol. 110, pp. 153-163, 2010, doi: 10.1016/j.still.2010.02.001.

[27] R. Segers, “Methane production and methane consumption: A review of processes underlying wetland methane fluxes,” Biogeochemistry, vol. 41, no. 1, pp. 23-51, 1998, doi: 10.1023/A:1005929032764.

[28] M. A. Ali, M. A. Hoque, and P. J. Kim, “Mitigating global warming potentials of methane and nitrous oxide gases from rice paddies under different irrigation regimes,” AMBIO, vol. 42, pp. 357–368, 2013, doi: 10.1007/s13280-012-0349-3.

[29] S. Towprayoon, K. Smakgahn, and S. Poonkaew, “Mitigation of methane and nitrous oxide emissions from drained irrigated rice fields,” Chemosphere, vol. 59, pp. 1547–1556, 2005, doi: 10.1016/j.chemosphere.2005.02.009.

[30] Y. Qin, S. Liu, Y. Guo, Q. Liu, and J. Zou, “Methane and nitrous oxide emissions from organic and conventional rice cropping systems in Southeast China,” Biology and Fertility of Soils, vol. 46, no. 8, pp. 825–834, 2010, doi: 10.1007/s00374-010-0493-5.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.13888

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ