TỪ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH:  MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VỀ CHUYỂN HÓA TRI THỨC VÀ NĂNG LỰC TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM

Ngô Bá Thành; Phạm Thế Anh; Nguyễn Thị Hồng Đào

doi:10.34238/tnu-jst.14087

TỪ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐẾN KẾT QUẢ KINH DOANH: MÔ HÌNH LÝ THUYẾT VỀ CHUYỂN HÓA TRI THỨC VÀ NĂNG LỰC TRONG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIỆT NAM

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 26/11/25 Ngày hoàn thiện: 31/12/25 Ngày đăng: 31/12/25

Các tác giả

1. Ngô Bá Thành , Trường Đại học Nha Trang
2. Phạm Thế Anh, Trường Đại học Nha Trang
3. Nguyễn Thị Hồng Đào, Trường Đại học Nha Trang

Tóm tắt

Nghiên cứu xây dựng một mô hình lý thuyết tích hợp nhằm lý giải theo một tuyến chuyển hóa cách phát triển nguồn nhân lực đóng góp vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam. Dựa trên lý thuyết nguồn lực doanh nghiệp, lý thuyết vốn nhân lực và lý thuyết năng lực động, mô hình cho rằng phát triển nguồn nhân lực không tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh mà phát huy hiệu quả thông qua ba cơ chế trung gian có tính liên kết chặt chẽ. Cơ chế thứ nhất là tổ chức nhân sự định hướng theo tư duy học tập nhằm thúc đẩy tiếp nhận và chia sẻ tri thức. Cơ chế thứ hai là chiến lược kinh doanh lấy tri thức làm nền tảng để định hướng khai thác nguồn lực và tạo lợi thế cạnh tranh. Cơ chế thứ ba là mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị và vận hành nhằm khuếch đại và lan tỏa việc sử dụng tri thức. Ba cơ chế này phối hợp thúc đẩy quá trình tích hợp tri thức, chuyển hóa tri thức cá nhân thành năng lực tổ chức và đổi mới sáng tạo. Nghiên cứu đồng thời nhấn mạnh vai trò điều tiết của lãnh đạo chuyển đổi trong việc củng cố hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống thông qua việc thúc đẩy tầm nhìn chung, động lực học tập và khả năng thích ứng.

Từ khóa

Phát triển nguồn nhân lực; Doanh nghiệp vừa và nhỏ; Kết quả kinh doanh; Quản trị tri thức; Chuyển đổi số

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] OECD, OECD SME and Entrepreneurship Outlook 2023. Paris, France: OECD Publishing, 2023.

[2] World Bank, Vietnam Country Economic Memorandum 2022: Boosting Productivity Growth. Washington, DC, USA: World Bank Publications, 2022.

[3] M. Loon, “Human capital, HRD, and dynamic capabilities,” European Journal of Training and Development, vol. 45, no. 4/5, pp. 301–319, 2021, doi: 10.1108/EJTD-10-2020-0158.

[4] J. Barney, “Firm resources and sustained competitive advantage,” Journal of Management, vol. 17, no. 1, pp. 99–120, 1991, doi: 10.1177/014920639101700108.

[5] P. M. Wright, A. J. Nyberg, and R. E. Ployhart, “A research revolution in SHRM,” Human Resource Management Review, vol. 30, no. 4, 2020, Art. no. 100732, doi: 10.1016/j.hrmr.2019.100732.

[6] D. J. Teece, G. Pisano, and A. Shuen, “Dynamic capabilities and strategic management,” Strategic Management Journal, vol. 18, no. 7, pp. 509–533, 1997.

[7] D. J. Teece, “Explicating dynamic capabilities: The nature and microfoundations of (sustainable) enterprise performance,” Strategic Management Journal, vol. 28, no. 13, pp. 1319–1350, 2007.

[8] K. M. Eisenhardt and J. A. Martin, “Dynamic capabilities: What are they?,” Strategic Management Journal, vol. 21, no. 10–11, pp. 1105–1121, 2000, doi: 10.1002/1097-0266(200010/11)21:10/11<1105::AID-SMJ133>3.0.CO;2-E.

[9] O. Schilke, S. Hu, and C. E. Helfat, “On the importance of dynamic capabilities for firm performance,” Strategic Management Journal, vol. 39, no. 4, pp. 1134–1162, 2018.

[10] T. N. Garavan, A. McCarthy, and M. J. Morley, Strategic Human Resource Development: Theory and Practice, 2nd ed. London, U.K.: Routledge, 2021.

[11] T. H. Nguyen, M. A. Le, and T. N. Pham, “Human resource practices and SME performance in Vietnam,” Asia Pacific Journal of Human Resources, vol. 61, no. 3, pp. 479–498, 2023, doi: 10.1111/1744-7941.12389.

[12] S. Park and J. Kim, “HRD systems, organizational learning, and firm performance,” Human Resource Development Quarterly, vol. 33, no. 4, pp. 427–445, 2022, doi: 10.1002/hrdq.21492.

[13] C. Wang, H. Li, and Y. Zhang, “Business strategy alignment and human capital development in small firms,” Journal of Business Research, vol. 146, pp. 237–247, 2022, doi: 10.1016/j.jbusres.2022.03.029.

[14] T. Bondarouk and C. Brewster, “HRM in the digital age: Balancing technology and people,” Human Resource Management Review, vol. 33, no. 2, 2023, Art. no. 100891, doi: 10.1016/j.hrmr.2022.100891.

[15] J. H. Marler and E. Parry, “Human resource management, strategic involvement, and e-HRM technology,” Human Resource Management Review, vol. 31, no. 1, 2021, Art. no. 100702, doi: 10.1016/j.hrmr.2019.100702.

[16] G. S. Becker, Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education, 3rd ed. Chicago, IL, USA: University of Chicago Press, 1993.

[17] R. J. Torraco, “Writing integrative literature reviews: Guidelines and examples,” Human Resource Development Review, vol. 4, no. 3, pp. 356–367, 2005, doi: 10.1177/1534484305278283.

[18] D. J. MacInnis, “A framework for conceptual contributions in marketing,” Journal of Marketing, vol. 75, no. 4, pp. 136–154, 2011, doi: 10.1509/jmkg.75.4.136.

[19] E. Jaakkola, “Designing conceptual articles: Four approaches,” AMS Review, vol. 10, pp. 18–26, 2020, doi: 10.1007/s13162-020-00161-y.

[20] D. Moher, A. Liberati, J. Tetzlaff, D. G. Altman, and PRISMA Group, “Preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses: The PRISMA statement,” PLOS Medicine, vol. 6, no. 7, 2009, Art. no. e1000097, doi: 10.1371/journal.pmed.1000097.

[21] S. A. Zahra, I. Filatotchev, and M. Wright, “How do firms adapt to discontinuous innovations? The role of dynamic capabilities in digital transformation,” Journal of Business Venturing, vol. 35, no. 6, pp. 1060–1080, 2020, doi: 10.1016/j.jbusvent.2019.106049.

[22] M. Civelek, A. Ključnikov, V. Krajčík, and P. Žufan, “The role of dynamic capabilities in the digital transformation of small and medium-sized enterprises,” Journal of Entrepreneurship in Emerging Economies, vol. 15, no. 3, pp. 466–487, 2023, doi: 10.1108/JEEE-04-2021-0150.

[23] X. Jia, J. Chen, L. Mei, and W. Zhang, “Dynamic capabilities and open innovation: Evidence from small and medium-sized enterprises,” Technovation, vol. 125, 2023, Art. no. 102712, doi: 10.1016/j.technovation.2023.102712.

[24] W. Kassaye, “Dynamic capabilities and innovation performance in small and medium enterprises: A global systematic review,” Journal of Small Business and Enterprise Development, vol. 30, no. 4, pp. 789–812, 2023, doi: 10.1108/JSBED-02-2022-0074.

[25] R. Hernández-Linares, F. W. Kellermanns, and M. C. López-Fernández, “Knowledge-based strategic orientation and firm performance: Evidence from small and medium enterprises,” Journal of Small Business Management, vol. 62, no. 1, pp. 34–56, 2024, doi: 10.1080/00472778.2021.1955123.

[26] D. G. Sirmon, M. A. Hitt, and R. D. Ireland, “Managing firm resources in dynamic environments to create value: Looking inside the black box,” Academy of Management Review, vol. 32, no. 1, pp. 273–292, 2007, doi: 10.5465/amr.2007.23466005.

[27] J. Ahn and Y. Chang, “Transforming ‘I’ into ‘we’ in organizational knowledge creation: A case study,” Human Resource Development Quarterly, vol. 30, no. 4, pp. 481–501, 2019, doi: 10.1002/hrdq.21371.

[28] L. Muñoz-Pascual and J. Galende, “Human resource management contributions to knowledge sharing for a sustainability-oriented performance: A mixed methods approach,” Sustainability, vol. 12, no. 1, 2020, Art. no. 161, doi: 10.3390/su12010161.

[29] P. M. Wright and G. C. McMahan, “Theoretical perspectives for strategic human resource management,” Journal of Management, vol. 18, no. 2, pp. 295–320, 1992, doi: 10.1177/014920639201800205.

[30] P. Chaithanapat, P. Punnakitikashem, N. C. K. K. Oo, and S. Rakthin, “Relationships among knowledge-oriented leadership, customer knowledge management, innovation quality and firm performance in SMEs,” Journal of Innovation & Knowledge, vol. 7, no. 1, 2022, Art. no. 100162, doi: 10.1016/j.jik.2022.100162.

[31] N. U. Zia, M. B. Khan, and M. Shafi, “Knowledge-oriented leadership, knowledge management behaviour and innovation: A mediation analysis,” Journal of Knowledge Management, vol. 24, no. 8, pp. 1819–1842, 2020, doi: 10.1108/JKM-04-2020-0301.

[32] C. Blanka, B. Krumay, and D. Rueckel, “The interplay of digital transformation and employee competency: A design science approach,” Technological Forecasting and Social Change, vol. 176, 2022, Art. no. 121435, doi: 10.1016/j.techfore.2021.121435.

[33] P. T. Huu, Q. A. Nguyen, and T. H. Hoang, “Impact of employee digital competence on the relationship between autonomy and knowledge sharing: The mediating role of creativity and learning,” Artificial Intelligence Review, vol. 56, no. 7, pp. 5631–5657, 2023, doi: 10.1007/s10462-022-10305-7.

[34] B. M. Bass and R. E. Riggio, Transformational Leadership, 2nd ed. New York, NY, USA: Psychology Press, 2006.

[35] V. J. García-Morales, M. M. Jiménez-Barrionuevo, and L. Gutiérrez-Gutiérrez, “Transformational leadership influence on organizational performance through organizational learning and innovation,” Journal of Business Research, vol. 65, no. 7, pp. 1040–1050, 2012, doi: 10.1016/j.jbusres.2011.03.005.

[36] A. Yeboah and E. K. Akwaa-Sekyi, “Knowledge sharing in organizations: A systematic review,” Cogent Business & Management, vol. 10, no. 1, 2023, Art. no. 2195027, doi: 10.1080/23311975.2023.2195027.

[37] J. F. Hair, G. T. M. Hult, C. M. Ringle, and M. Sarstedt, A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM), 3rd ed. Thousand Oaks, CA, USA: Sage, 2023.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14087

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ