XÁC ĐỊNH LOÀI Cymbiola nobilis (Gastropoda: Neogastropoda: Volutidae) Ở HÒN THƠM, PHÚ QUỐC BẰNG PHƯƠNG PHÁP MÃ VẠCH COI

Nguyễn Chi Mai; Phạm Thị Hòe; Lưu Xuân Hòa; Bùi Minh Tuấn; Nguyễn Tường Vân; Trần Mỹ Linh

doi:10.34238/tnu-jst.14112

XÁC ĐỊNH LOÀI Cymbiola nobilis (Gastropoda: Neogastropoda: Volutidae) Ở HÒN THƠM, PHÚ QUỐC BẰNG PHƯƠNG PHÁP MÃ VẠCH COI

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 29/11/25 Ngày hoàn thiện: 13/04/26 Ngày đăng: 14/04/26

Các tác giả

1. Nguyễn Chi Mai, Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
2. Phạm Thị Hòe, Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
3. Lưu Xuân Hòa, Trung tâm Nghiên cứu Hải sản phía Bắc - Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường
4. Bùi Minh Tuấn, Trung tâm Nghiên cứu Hải sản phía Bắc - Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường
5. Nguyễn Tường Vân, Viện Kiểm nghiệm và Kiểm định chất lượng VNTEST
6. Trần Mỹ Linh , Viện Hóa học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Tóm tắt

Cymbiola nobilis (Lightfoot, 1786) là một loài ốc biển có giá trị, phân bố ở vùng Ấn Độ – Tây Thái Bình Dương và hiện được xếp vào nhóm dễ bị tổn thương (vulnerable). Tại Việt Nam, loài này ngày càng hiếm gặp do bị khai thác quá mức phục vụ mục đích tiêu thụ, thương mại, mỹ nghệ và sưu tầm vỏ. Việc xác định loài chính xác là rất quan trọng cho công tác bảo tồn, tuy nhiên phương pháp hình thái học truyền thống có thể gặp nhiều khó khăn do sự biến đổi đáng kể về hình dạng và màu sắc của vỏ. Trong nghiên cứu này, chúng tôi xác định đoạn mã vạch DNA từ mẫu C. nobilis thu tại Hòn Thơm (Quần đảo Phú Quốc), Việt Nam. Đoạn 5′ của gen ty thể cytochrome c oxidase subunit I (COI-5P) đã được khuếch đại, giải trình tự và so sánh với các cơ sở dữ liệu tham chiếu (GenBank và BOLD). Kết quả phân tích sử dụng công cụ BLAST trên ngân hàng gen NCBI và cơ sở dữ liệu mã vạch thế giới BOLD cho thấy trình tự COI-5P của mẫu nghiên cứu có độ tương đồng 99–100% với loài C. nobilis. Phân tích phát sinh chủng loại khẳng định đơn ngành ở cấp độ loài. Trình tự COI hợp lệ này đã được gán mã BIN đầu tiên cho loài C. nobilis trong cơ sở dữ liệu BOLD. Kết quả này cung cấp dữ liệu phân tử quan trọng hỗ trợ công tác phân loại, bảo tồn và phát triển thư viện mã vạch DNA cho các loài ốc biển tại Việt Nam.

Từ khóa

COI-5P; Cymbiola nobilis; Mã vạch DNA; Định danh loài; Ốc biển

Toàn văn:

PDF (English)

Tài liệu tham khảo

[1] N. T. Nguyen, New Mollusks: Seashells, Landshells, Cephalopods with 59 New Species. Akron, OH, USA: 48HRBooks, 2014, p. 205.

[2] M. N. Noorsakinah, C. C. Zaidi, and A. G. Mazlan, “Development and growth of larvae of the volute Cymbiola nobilis Lightfoot,” AIP Conf. Proc., vol. 1571, no. 1, pp. 512–517, 2013.

[3] D. H. Nguyen, C. Lemieux, M. Turmel, T. B. Pham, V. D. Nguyen, J. L. Mouget, R. Tremblaye, and R. Gastineauf, “Complete mitogenome of the noble volute Cymbiola nobilis from the Vietnamese island of Phu Quoc,” Mitochondrial DNA Part B, vol. 5, no. 2, pp. 1661–1662, 2020.

[4] J. Govindarajalu, M. Anand, G. Chelladurai, and A. K. Kumaraguru, “Bioactive potential of some economically important marine gastropods along the Gulf of Mannar region, southeast coast of India,” J. Coast. Life Med., vol. 4, pp. 608-611, 2016.

[5] A. Anita, D. Punitha, and D. Selvaraj, “Screening of marine gastropods for potential antibacterial sustances against pathogenic bacterial,” IJZAB, vol. 5, no. 4, pp. 180-184, 2020.

[6] A. Sagar, T. Singh, Harsh, N. Jha, P. Dode, and A. Podder, “DNA barcoding: From taxonomy to technology A review,” J. Carcinog., vol. 24, no. 7, pp. 835-843, 2025.

[7] A. J. Failla, A. Vasquez, P. Hudson, M. Fujimoto, and J. Ram, “Morphological identification and COI barcodes of adult flies help determine species identities of chironomid larvae (Diptera, Chironomidae),” Bull. Entomol. Res., vol. 106, no. 1, pp. 1-13, 2015

[8] P. D. N. Hebert, A. Cywinska, S. L. Ball, and J. R. deWaard, “Biological identifications through DNA barcodes,” Proc. R. Soc. B Biol. Sci., vol. 270, no. 1512, pp. 313-321, 2003.

[9] Consortium for the Barcode of Life (CBOL), “CBOL homepage,” 2005. [Online]. Available: https://www.ibol.org/phase1/cbol/. [Accessed Nov. 24, 2025].

[10] K. E. Carpenter and V. H. Niem, FAO Species Identification Guide for Fishery Purposes: The Living Marine Resources of the Western Central Pacific. Volume 1: Seaweeds, Corals, Bivalves and Gastropods. Rome, Italy: FAO, 1998, p. 700.

[11] E. N. Kozloff and L. H. Price, Marine Invertebrates of the Pacific Northwest., USA: University of Washington Press, 1987, p. 539.

[12] WoRMS, “World Register of Marine Species,” 2025. [Online]. Available: https://www.marinespecies.org/. [Accessed Nov. 15, 2025].

[13] J. J. Doyle and J. L. Doyle, “A Rapid DNA isolation procedure for small quantities of fresh leaf tissue,” Phytochemical Bulletin, vol. 19, pp. 11-15, 1987.

[14] O. Folmer, M. Black, W. Hoeh, R. Lutz, and R. Vrijenhoek, “DNA primers for amplification of mitochondrial cytochrome c oxidase subunit I from diverse metazoan invertebrates,” Mol. Mar. Biol. Biotechnol., vol. 3, pp. 294-299, 1994.

[15] T. A. Hall, “BioEdit: a user-friendly biological sequence alignment editor and analysis program for Windows 95/98/NT,” Nucleic Acids Symp. Ser., vol. 41, pp. 95-98, 1999.

[16] K. Tamura, G. Stecher, and S. Kumar, “MEGA11: Molecular evolutionary genetics analysis version 11,” Mol. Biol. Evol., vol. 38, no. 7, pp. 3022-3027, 2021.

[17] M. Kimura, “A simple method for estimating evolutionary rate of base substitutions through comparative studies of nucleotide sequences,” J. Mol. Evol., vol. 16, no. 2, pp. 111-120, 1980.

[18] W. J. Kress and D. L. Erickson, “DNA barcodes: genes, genomics, and bioinformatics,” Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., vol. 105, no. 8, pp. 2761–2762, 2008.

[19] D. H. E. Setiamarga, M. Shimizu, S. Nakashima, C. Osaki, K. Hirota, L. Anggraeni, D. V. Tu, and T. Sasaki, “DNA barcoding of museum-vouchered samples collected from fish markets reveals an unexpected diversity of consumed gastropods in Vietnam,” Future Foods, vol. 12, 2025, Art. no. 100689.

[20] M. Casiraghi, M. Labra, E. Ferri, A. Galimberti, and F. Mattia, “DNA barcoding: theoretical aspects and practical applications,” in Tools for Identifying Biodiversity: Progress and Problems, Nimis P. L., Vignes Lebbe R. (eds.), 2010, pp. 269–273.

[21] Sun, Q. Li, L. Kong, H. Yu, X. Zheng, R. Yu, L. Dai, Y. Sun, J. Chen, J. Liu, L. Ni, Y. Feng, Z. Yu, S. Zou, and J. Lin, “DNA barcoding reveal patterns of species diversity among northwestern Pacific molluscs,” Sci. Rep., vol. 6, no. 1, pp. 1-17, 2016.

[22] P. D. N. Hebert, E. H. Penton, J. M. Burns, D. H. Janzen, and W. Hallwachs, “Ten species in one: DNA barcoding reveals cryptic species in the neotropical skipper butterfly Astraptes fulgerator,” Proc. Natl. Acad. Sci., vol. 101, no. 41, pp. 14812-14817, 2004.

[23] M. Leray and N. Knowlton, “DNA barcoding and metabarcoding of standardized samples reveal patterns of marine benthic diversity,” Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., vol. 112, no. 7, pp. 2076–2081, 2015.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14112

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ