ĐIỀU TRA CÂY THUỐC VÀ TRI THỨC Y HỌC CỔ TRUYỀN  CỦA DÂN TỘC MÔNG, DAO VÀ TÀY TẠI TUYÊN QUANG

Nguyễn Văn Tâm; Đặng Minh Tú; Trần Ngọc Ánh; Bùi Thị Xuân; Tô Thị Ngân; Nguyễn Tiến Dũng; Hà Đức Linh; Đào Thị Lan; Lê Thị Quỳnh Nga

doi:10.34238/tnu-jst.14128

ĐIỀU TRA CÂY THUỐC VÀ TRI THỨC Y HỌC CỔ TRUYỀN CỦA DÂN TỘC MÔNG, DAO VÀ TÀY TẠI TUYÊN QUANG

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 01/12/25 Ngày hoàn thiện: 13/04/26 Ngày đăng: 14/04/26

Các tác giả

1. Nguyễn Văn Tâm, Viện Dược liệu
2. Đặng Minh Tú, Viện Dược liệu
3. Trần Ngọc Ánh, Viện Dược liệu
4. Bùi Thị Xuân, Viện Dược liệu
5. Tô Thị Ngân, Viện Dược liệu
6. Nguyễn Tiến Dũng, Viện Dược liệu
7. Hà Đức Linh, Viện Dược liệu
8. Đào Thị Lan, Viện Dược liệu
9. Lê Thị Quỳnh Nga , Viện Dược liệu

Tóm tắt

Y học cổ truyền ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong công tác khám chữa bệnh cho con người. Nghiên cứu này tập trung điều tra các cây thuốc, bài thuốc, xác định tên khoa học của các loại cây thuốc được đồng bào dân tộc Mông, Dao và Tày sử dụng tại Tuyên Quang. Nghiên cứu áp dụng phương pháp đánh giá nhanh có sự tham gia của người dân (RRA) và được thực hiện từ tháng 5/2025 đến 10/2025. Kết quả cho thấy, tổng số 374 loài thuộc 270 chi, 121 họ, 6 ngành đã được ghi nhận. Tri thức y học cổ truyền giữa các địa phương có sự tương đồng cao hơn giữa các dân tộc. Các nhóm bệnh về gan - thận - phổi, tiêu hóa, xương khớp và tim mạch có hệ số đồng thuận thông tin cao. Các kết quả này cung cấp giá trị nền tảng cho các nghiên cứu dược lý và sinh hóa tiếp theo nhằm xác nhận các hợp chất có hoạt tính sinh học. Hơn nữa, nghiên cứu này góp phần bảo tồn tri thức bản địa và góp phần phát triển các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc sức khỏe và điều trị bệnh mới có nguồn gốc từ thực vật.

Từ khóa

Y học cổ truyền; Dân tộc Mông; Dân tộc Dao; Dân tộc Tày; Tỉnh Tuyên Quang

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] Prime Minister, Directive No. 25/CT-TTg dated September 15, 2025 on promoting the development of Vietnamese traditional medicine in the new period, 2025.

[2] Ha Giang Statistical Office, Ha Giang Provincial Statistical Yearbook. Statistical Publishing House, 2025.

[3] Tuyen Quang Statistical Office, Tuyen Quang Provincial Statistical Yearbook. Statistical Publishing House, 2025.

[4] S. L. Ho, “Herbal Medicine Trade of the Yao in Hanoi Nowadays,” Journal of Museums and Anthropology, vol. 1, no. 21, pp. 62-69, 2018.

[5] M. H. Bui, “Cultural capital in developing the cardamom market of Dao people in Sa Pa town, Lao Cai province,” Journal of Ethnic Studies, vol. 9, no. 4, pp. 133-139, 2020.

[6] H. S. Ly and C. T. Ly, “Cultivating in the dao ethnic group area in our country today, changes and issued matters,” Journal of Ethnic Studies, vol. 23, pp. 113-118, 2018.

[7] V. V. Dam, T. T. H. Nguyen, D. K. Trinh, H. H. Nguyen, and K. T. Dang, “Indigenous knowledge using medicinal plants of ethnic minority communities in Duc Thong commune, Thach An district, Cao Bang province,” Journal of forestry science and technology, vol. 1, pp. 103-112, 2020.

[8] T. T. H. Le, V. Q. Ha, V. V. Doan, and T. T. Nguyen, “Investigation of medicinal plants and experiences of using medicinal plants of the Tay at Van An commune, Van Quan district, Lang Son province,” VNU Journal of Science: Natural Sciences and Technology, vol. 31, no. 4, pp. 45-55, 2015.

[9] T. H. Nguyen, T. T. H. Chu, T. C. Nguyen, A. T. Nguyen, and H. T. Tran, “Study on knowledge of medicinal plants used of Tay ethnic minority in Na Hang special-use forest, Tuyen Quang Province,” Journal of Vietnamese Environment, vol. 8, no. 5, pp. 277-283, 2016,

[10] L. T. T. H. Le and N. T. T. Nguyen, “The knowledge and experience of the medicinal plants using of minorities ethnic in Thai Nguyen province for conservation and sustainable Development,” VNU Journal of Science: Natural Sciences and Technology, vol. 32, no. 1, pp. 55-64, 2016.

[11] T. L. Vu, T. M. Hu, and T. T. H. Hoang, “Investigation of medicinal plants and their use values according to the experience of the Mong ethnic group in Muong Phang commune, Dien Bien district, Dien Bien province,” Conference The 7th National Science of Ecology and Biological Resources, 2017, pp. 1311-1316.

[12] N. V. Tam, K. D. Nguyen, V. Khiem Nguyen, T. X. Bui, D. Manh Nguyen, D. L. Hoang, X. K. Nguyen, V. D. Nguyen, D. V. Lo, and T. N. To, “Investigation of medicinal plants, indigenous medical knowledge of the Thai and H'mong ethnic communities in Son La,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 229, no. 09, pp. 46-54, 2024.

[13] M. Heinrich, A. Ankli, B. Frei, C. Weimann, and O. Sticher, “Medicinal plants in Mexico: healers’ consensus and cultural importance,” Soc Sci Med., vol. 47, pp. 1859-1871, 1998.

[14] J. E. Ssenku, S. A. Okurut, A. Namuli, A. Kudamba, P. Tugume, P. Matovu, G. Wasige, H. M. Kafeero, and A. Walusansa, “Medicinal plant use, conservation, and the associated traditional knowledge in rural communities in Eastern Uganda,” Tropical Medicine and Health, vol. 50, no. 39, 2022, doi: 10.1186/s41182-022-00428-1.

[15] V. T. Bui, T. C. Nguyen, T. V. A. Nguyen, and V. S. Nguyen, “Developing medicinal plant resources and indigenous knowledge in the Central Highlands region,” Vietnam Journal of Science and Technology, Science - Technology and Innovation, no. 4, pp. 45-48, 2020.

[16] T. T. H. Le and T. T. H. Pham, “Investigation of medical plants used to treat kidney-related diseases belonging to experiences of ethnic communities in Thai Nguyen province,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 226, no. 10, pp. 228-236, 2021.

[17] T. M. H. Nguyen, “Investigation of medicinal plant resources used in some communities of Dak Nong province," Master's Thesis, Academy of Science and Technology, 2023.

[18] M. T. Ha, T. C. Nguyen, and T. H. Mai, “Medicinal and poisonous plant diversity of the ethnic minorities in Tam Dao mountain area,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 225, no. 11, pp. 39-44, 2020.

[19] T. L. Vu, H. L. Ngo, V. H. Lo, and T. B. H. Lo, “Species composition and use value of medicinal plants according to the experience of Xinh Mun ethnic people at Phieng Pan border commune, Mai Son district, Son La province,” Vietnam Journal of Science and Technology, vol. 64, no. 5, pp. 31-35, 2022.

[20] T. H. Nguyen, V. H. Duong, H. H. Nguyen, and H. V. Dang, “Diversity of medicinal plant resources used in some ethnic minority communities in yen ninh commune, Phu Luong district, Thai Nguyen province”, Journal of Science – VNUF, vol. 65, no. 5, pp. 31-35, 2022, doi: 10.31276/VJST.64(5).31-35.

[21] T. T. H. Nguyen, D. K. Trinh, and K. T. Dang, “Diversity of medicinal plant resources used in some ethnic minority communities in Yen Lac commune, Phu Luong district, Thai Nguyen province,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 187, no. 11, pp. 137-144, 2018.

[22] J. Nankaya, N. Gichuki, C. Lukhoba, and H. Balslev, “Medicinal plants of the Maasai of Kenya: A review,” Plants, vol. 9, no. 1, 2020, Art. no. 44.

[23] F. F. Y. Stéphane, B. K. J. Jules, G. E.-S. Batiha, I. Ali, and L. N. Bruno, Extraction of bioactive compounds from medicinal plants and herb. Natural Medicinal Plants Publisher, 2021.

[24] U. Cakilcioglu, S. Khatun, I. Turkoglu, and S. Hayta, “Ethnopharmacological survey of medicinal plants in Maden (Elazig-Turkey),” J Ethnopharmacol., vol. 137, no. 1, pp. 469-486, 2011.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14128

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ