PHÂN BỐ VÀ SỰ THAY ĐỔI PHÂN TÍP HIV-1 THEO THỜI GIAN  TẠI VIỆT NAM, LÀO VÀ CAMPUCHIA

Bùi Minh Trí; Huỳnh Anh Phương

doi:10.34238/tnu-jst.14428

PHÂN BỐ VÀ SỰ THAY ĐỔI PHÂN TÍP HIV-1 THEO THỜI GIAN TẠI VIỆT NAM, LÀO VÀ CAMPUCHIA

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 03/01/26 Ngày hoàn thiện: 26/05/26 Ngày đăng: 27/05/26

Các tác giả

1. Bùi Minh Trí , Trung tâm Y sinh học phân tử - Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
2. Huỳnh Anh Phương, Trung tâm Y sinh học phân tử - Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Năm 2023, hơn 1,3 triệu ca nhiễm HIV mới và 630.000 trường hợp tử vong liên quan đến AIDS được ghi nhận trên toàn cầu, cho thấy HIV vẫn là thách thức lớn đối với y tế công cộng. Nghiên cứu này nhằm khảo sát sự phân bố và sự thay đổi của các phân típ HIV-1 theo thời gian tại Việt Nam, Lào và Campuchia. Dữ liệu trình tự HIV-1 được thu thập từ cơ sở dữ liệu Trình tự HIV của Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos, truy cập ngày 24/01/2025 và được sàng lọc, xử lý, phân tích bằng phần mềm R. Kết quả cho thấy tại khu vực ba quốc gia nghiên cứu, phân típ CRF01_AE chiếm ưu thế tuyệt đối với tỷ lệ 98,2% (2.406/2.451), tiếp theo là phân típ B với tỷ lệ 0,69% (17/2.451). Ngoài ra, một số phân típ mới với tỷ lệ lưu hành thấp như CRF07_BC, CRF109_0107 và CRF127_07109 đã xuất hiện ở giai đoạn gần đây. Kết quả cho thấy sự đa dạng ngày càng tăng của HIV-1 theo thời gian và nhấn mạnh tầm quan trọng của giám sát dịch tễ học HIV-1 phục vụ công tác nghiên cứu và phát triển vắc-xin phòng ngừa.

Từ khóa

CRF01_AE; HIV-1; Phân típ HIV-1; Dịch tễ phân tử; Việt Nam

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] Z. Yang, Y. Zhang, L. Zhang, S. Han, Z. Xu, and Y. Hu, “Interventions and Their Effectiveness to Reduce HIV-Related Stigma Among Women Living With HIV: A Systematic Review Protocol,” Health Science Reports, vol. 8, no. 4, 2025, Art. no. e70671.

[2] J. Li, X. Zhang, J. Liu, et al., “Longitudinal trends in mortality and its causes among migrant HIV/AIDS patients undergoing antiretroviral therapy compared to their counterparts: a cohort study, 2016–2022,” BMC Public Health, vol. 25, no. 1, pp. 1-11, 2025.

[3] J. Hemelaar, “The origin and diversity of the HIV-1 pandemic,” Trends in molecular medicine, vol. 18, no. 3, pp. 182-192, 2012.

[4] N. Bbosa, P. Kaleebu, and D. Ssemwanga, “HIV subtype diversity worldwide,” Current Opinion in HIV and AIDS, vol. 14, no. 3, pp. 153-160, 2019.

[5] K. E. Wade, L. Chen, C. Deng, G. Zhou, and P. Hu, “Investigating alignment-free machine learning methods for HIV-1 subtype classification,” Bioinformatics Advances, vol. 4, no. 1, pp. 1-11, 2024.

[6] A. Williams, S. Menon, M. Crowe, N. Agarwal, J. Biccler, N. Bbosa, D. Ssemwanga, F. Adungo, C. Moecklinghoff, and M. Macartney, “Geographic and Population Distributions of Human Immunodeficiency Virus (HIV)–1 and HIV-2 Circulating Subtypes: A Systematic Literature Review and Meta-analysis (2010–2021),” The Journal of Infectious Diseases, vol. 228, no. 11, pp. 1583-1591, 2023.

[7] J. Hemelaar, R. Elangovan, J. Yun, L. Dickson-Tetteh, I. Fleminger, S. Kirtley, B. Williams, E. Gouws-Williams, P. D. Ghys, and A. Alash'le G, “Global and regional molecular epidemiology of HIV-1, 1990–2015: a systematic review, global survey, and trend analysis,” The Lancet Infectious Diseases, vol. 19, no. 2, pp. 143-155, 2019.

[8] M. Nair, L. Gettins, M. Fuller, S. Kirtley, and J. Hemelaar, “Global and regional genetic diversity of HIV-1 in 2010–21: systematic review and analysis of prevalence,” The Lancet Microbe, vol. 5, no. 11, pp. 1-12, 2024.

[9] X. Chen, M. Ye, Y. Wang, C. Zhang, and Y.-T. Zheng, “Laos is Affected by HIV CRF01_AE and the Newly Identified CRF97_01B,” Virologica Sinica, vol. 35, no. 5, pp. 538-547, 2020.

[10] S. Q. Khairunisa, D. W. Indriati, N. L. A. Megasari, S. Ueda, T. Kotaki, M. Fahmi, M. Ito, B. E. Rachman, A. N. Hidayati, Nasronudin, and M. Kameoka, “Spatial–temporal transmission dynamics of HIV-1 CRF01_AE in Indonesia,” Scientific Reports, vol. 14, no. 1, 2024, Art. no. 9917.

[11] X.-J. Li, R. Uenishi, S. Hase, H. Liao, T. K. Keng, S. Kusagawa, and Y. Takebe, “HIV/AIDS in Asia: The shape of epidemics and their molecular epidemiology,” Virologica Sinica, vol. 22, no. 6, pp. 426-433, 2007.

[12] Q. D. Vu, T. L. A. Nguyen, V. N. Khuu, T. L. Nguyen, H. K. T. Huynh, T. M. T. Tran, T. Tran, Q. A. Luong, D. P. Nguyen, T. T. H. Phan, T. N. Do, H. H. Nguyen, S. Bertagnolio, A. M. Crisp, S. Inzaule, N. E. Dean, M. R. Jordan, and T. T. N. Nguyen, “The prevalence of pre‐treatment and acquired HIV drug resistance in Vietnam: a nationally representative survey, 2017–2018,” Journal of the International AIDS Society, vol. 25, no. 2, 2022, Art. no. e25857.

[13] H. H. T. Ngo, T. P. T. Pham, H. T. T. Hoang, D. H. Bui, H. T. T. Phan, Q. C. Nguyen, T. C. Duong, H. T. Bui, H. T. T. Nguyen, M. Q. T. Le, A. D. Dang, W. McFarland, H.-H. M. Truong, and T. H. Pham, “Detection of Antiretroviral Drug-Resistant Mutations and HIV-1 Subtypes in Circulation Among Men Who Have Sex With Men, SEM Females, and Female Sex Workers: Results of Vietnam's HIV Sentinel Surveillance Plus System, 2018–2020,” JAIDS Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes, vol. 98, no. 1, pp. 29-36, 2025.

[14] M. Chen, H. Chen, J. Dai, L. Dong, Y. Ma, M. Jia, and W. Ding, “Identification of a Novel Second-Generation HIV-1 Circulating Recombinant Form (CRF174_0708) Arising from CRF07_BC and CRF08_BC in Yunnan, China,” AIDS Research and Human Retroviruses, vol. 41, no. 6, pp. 322-326, 2025.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14428

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ