SỰ CHUYỂN BIẾN PHƯƠNG THỨC ĐẤU TRANH CỦA PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở NAM KỲ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN NĂM 1918

Đinh Hồng Khoa

doi:10.34238/tnu-jst.14718

SỰ CHUYỂN BIẾN PHƯƠNG THỨC ĐẤU TRANH CỦA PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở NAM KỲ TỪ CUỐI THẾ KỶ XIX ĐẾN NĂM 1918

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 02/02/26 Ngày hoàn thiện: 18/05/26 Ngày đăng: 18/05/26

Các tác giả

Đinh Hồng Khoa , Trường Đại học Đồng Tháp

Tóm tắt

Bài viết phân tích sự chuyển biến phương thức đấu tranh của phong trào dân tộc dân chủ ở Nam Kỳ từ cuối thế kỷ XIX đến năm 1918 trong bối cảnh chế độ thuộc địa trực trị của thực dân Pháp. Với mô hình cai trị tập trung, đứng đầu là Thống đốc và không tồn tại hệ thống chính quyền cấp tỉnh của người Việt, Nam Kỳ trở thành không gian chính trị bị kiểm soát chặt chẽ, đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt đối với các hình thức đấu tranh đối kháng công khai. Trên cơ sở tiếp cận lịch sử - logic, kết hợp phân tích xã hội - chính trị và phân tích văn bản, bài viết khai thác tư liệu báo chí quốc ngữ như Nông cổ mín đàm, Lục tỉnh tân văn và đối chiếu với các công trình nghiên cứu để làm rõ tác động của cấu trúc quyền lực thuộc địa đối với sự lựa chọn phương thức đấu tranh. Kết quả cho thấy đấu tranh vũ trang cuối thế kỷ XIX suy giảm không chỉ do thất bại quân sự, mà còn bởi sự hoàn chỉnh của bộ máy đàn áp và những hạn chế nội tại về tổ chức. Đồng thời, các phương thức đấu tranh công khai - bán công khai từng bước hình thành, phản ánh sự thích nghi của phong trào trong khuôn khổ pháp lý thuộc địa, song vẫn bộc lộ những giới hạn nhất định.

Từ khóa

Nam Kỳ; Phong trào dân tộc dân chủ; Chế độ thuộc địa trực trị; Phương thức đấu tranh; Báo chí quốc ngữ

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] H. A. Do, The Organization of the Colonial Government Apparatus in Vietnam through Archival Documents (1862-1945). Hanoi: Hanoi Publishing House, 2013.

[2] N. T. Tran and T. A. N. Nguyen, “The development of the landlord class in Cochinchina during the first 30 years of the 20th century,” Scientific Journal of Saigon University, no. 79, pp. 3-12, Jan. 2022.

[3] T. H. Nguyen, “Patriotic Movement in Cochinchina in the Early 20th Century,” Journal of Science Bac Lieu University, vol. 1, no. 9, pp. 62-71, 2023.

[4] T. B. T. Tran, “Activities of some typical progressive and patriotic landowners in the field of journalism in Cochinchina in the early 20th century,” Journal of Science, Thu Dau Mot University, vol. 3, no. 64, pp. 94-101, 2023.

[5] H. P. Le, “The progress and consequence of the colonial exploitation policy in the Southeast under the French colonial period (1862-1945),” Journal of Science, Thu Dau Mot University, vol. 2, no. 33, pp. 12-21, 2017.

[6] B. L. Huynh, “The Western-educated Intellectuals in Cochinchina before 1930,” Journal of Social Sciences, vol. 3, no. 211, pp. 72-86, 2016.

[7] T. D. Dinh, The Transformation of the Patriotic Movement and the Vietnamese National Liberation Revolution in the First Thirty Years of the Twentieth Century. Hanoi: Vietnam National University Press, 2002.

[8] T. H. Dang, “The Anti-French Patriotic Movement in Cochinchina, 1885-1918,” Ph.D. dissertation in History, Hanoi National University of Education, 2021.

[9] W. J. Duiker, The Rise of Nationalism in Vietnam, 1900-1941. Ithaca and London: Cornell University Press, 1976.

[10] D. G. Marr, Vietnamese Anticolonialism, 1885-1925. Berkeley, CA: University of California Press, 1971.

[11] Q. H. Do, A History of Vietnamese Journalism (1865-1945). Hanoi: Social Sciences Publishing House, 2018.

[12] V. S. Vo, “The Duy Tan Movement in Cochinchina in the Early Twentieth Century: Process and Characteristics,” Journal of Social Sciences Ho Chi Minh City, no. 7, pp. 43-53, 2017.

[13] T. H. N. Bien, “The Patriotic Movement in Cochinchina during the First Thirty Years of the Twentieth Century,” Ph.D. dissertation in History, Graduate Academy of Social Sciences, Vietnam Academy of Social Sciences, 2015.

[14] P. Q. Nguyen, “On the Anti-French Movement Led by Le Cong Chanh in Cochinchina (Late Nineteenth Century),” Journal of Historical Studies, no. 281, pp. 80-84, 1995.

[15] P. Q. Nguyen, “The Anti-French Movement Led by Dao Cong Buu (1893-1894),” Journal of Historical Studies, no. 257, pp. 67-70, 1991.

[16] T. A. Tran, “Cochinchinese Intellectuals in the National Liberation Movement, 1884-1930,” Ph.D. dissertation in History, Vinh University, 2017.

[17] D. T. Luong, “On Commerce (Thương cổ luận),” Nong co min dam, no. 01, pp. 1-2, Aug. 01, 1901.

[18] T. T. V. Nguyen, “The Role of the Press in the Transformation of Cultural Value Systems in Vietnamese Cities in the Late Nineteenth and Early Twentieth Centuries (The Case of Cochinchina),” Journal of Science Ho Chi Minh City University of Education, vol. 14, no. 8, pp. 186-195, 2017.

[19] P. V. Pham, “The Boycott Movement against Foreign Residents in Cochinchina in 1919 as Reflected in Nong Co Min Dam and Luc Tinh Tan Van Newspapers,” Saigon University Journal of Science, no. 67, pp. 31-40, 2020.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14718

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ