QUẢN TRỊ ĐÔ THỊ THUỘC ĐỊA QUA THIẾT CHẾ HỘI ĐỒNG THÀNH PHỐ SÀI GÒN (1860 - 1945)

Tóm tắt

Nghiên cứu này tập trung làm rõ bối cảnh hình thành, cơ cấu tổ chức và vai trò chiến lược của Hội đồng Thành phố Sài Gòn trong hệ thống cai trị của thực dân Pháp tại Nam Kỳ từ năm 1860 đến năm 1945. Thông qua phương pháp lịch sử và phương pháp logic, phân tích các văn bản pháp quy và hệ thống hóa các tài liệu sơ cấp, tác giả lý giải sự vận động của mô hình chính quyền đô thị từ Ủy ban Thành phố do bổ nhiệm đến Hội đồng Thành phố có tính chất dân cử. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng Hội đồng Thành phố Sài Gòn là một thiết chế mang tính lưỡng trị: vừa là công cụ để thực dân Pháp hợp pháp hóa chính sách thuế khóa và thực thi chính sách cai trị thuộc địa, vừa là mô hình thực chứng cho xu hướng tự trị đô thị kiểu phương Tây. Đáng chú ý, thiết chế này đã xác lập tư cách pháp nhân công quyền độc lập cho Thành phố Sài Gòn, đặt nền móng cho tư duy quản trị đô thị hiện đại và bước đầu trở thành vũ đài đấu tranh nghị trường của các lực lượng bản xứ. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù phục vụ mục tiêu của chính quyền thực dân, Hội đồng Thành phố đã để lại di sản kép về hạ tầng vật chất và sự thức tỉnh ý thức công dân, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình phương thức quản lý xã hội mới tại Việt Nam thời kỳ cận đại.