ĐA DẠNG CÁC LOÀI THỰC VẬT CÓ MẠCH ĂN ĐƯỢC CỦA NGƯỜI THÁI  Ở KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ HUỐNG, TỈNH NGHỆ AN

Trần Đức Dũng; Nguyễn Quốc Bình; Trần Đức Bình

doi:10.34238/tnu-jst.14780

ĐA DẠNG CÁC LOÀI THỰC VẬT CÓ MẠCH ĂN ĐƯỢC CỦA NGƯỜI THÁI Ở KHU BẢO TỒN THIÊN NHIÊN PÙ HUỐNG, TỈNH NGHỆ AN

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 09/02/26 Ngày hoàn thiện: 07/07/26 Ngày đăng: 08/07/26

Các tác giả

1. Trần Đức Dũng , Học viện Khoa học và Công nghệ - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, tỉnh Nghệ An
2. Nguyễn Quốc Bình, Bảo tàng thiên nhiên Việt Nam - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
3. Trần Đức Bình, Viện Sinh học - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Tóm tắt

Nghiên cứu đánh giá mức độ đa dạng, đặc điểm sử dụng và tình trạng bảo tồn các loài cây rừng ăn được theo kinh nghiệm của người Thái tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, tỉnh Nghệ An. Phương pháp nghiên cứu bao gồm điều tra thực địa kết hợp phỏng vấn bán cấu trúc cộng đồng địa phương, thu thập và định loại mẫu thực vật dựa trên các tài liệu phân loại và cơ sở dữ liệu thực vật trong nước và quốc tế, đồng thời phân tích các nhóm giá trị sử dụng, dạng thân và bộ phận khai thác. Kết quả ghi nhận 373 loài cây rừng ăn được, thuộc 206 chi, 86 họ của 3 ngành thực vật có mạch. Các loài được phân thành 10 nhóm giá trị sử dụng với tổng số lượt sử dụng là 447. Quả và lá là các bộ phận được khai thác phổ biến nhất. Nghiên cứu đã xác định 20 loài thuộc các danh mục cần được bảo vệ theo các quy định bảo tồn trong nước và quốc tế. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý, bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên cây rừng ăn được gắn với sinh kế cộng đồng địa phương.

Từ khóa

Thực vật ăn được; Thực vật dân tộc học; Đa dạng thực vật; Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống; Khu Dự trữ sinh quyển Tây Nghệ An

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] P. H. Raven, R. E. Gereau, P. B. Phillipson, C. Chatelain, C. N. Jenkins, and C. Ulloa Ulloa, “The distribution of biodiversity richness in the tropics,” Science Advances, vol. 6(37), pp. 1-5, 2020.

[2] G. S. Cruz-Garcia and P. C. Struik, “Spatial and seasonal diversity of wild food plants in home gardens of Northeast Thailand,” Economic Botany, vol. 69, pp. 99-113, 2015.

[3] A. B. Suwardi, Syamsuardi, E. Mukhtar, and Nurainas, “Diversity of wild edible fruit plant species and their threatened status in Aceh Province, Indonesia,” Biodiversitas, vol. 23, pp. 1310-1318, 2022.

[4] P. Vantomme, A. Markkula, and R. N. Leslie, Eds., Non-wood forest products in 15 countries of tropical Asia: A regional and national overview, FAO, 2014.

[5] E. Westphal, P. C. M. Jansen, E. W. M. Verheij, and R. E. Coronel, Eds., Plant Resources of South-East Asia No. 2: Edible Fruits and Nuts,. Wageningen: Pudoc, 1991.

[6] N.T. Nguyễn, Some Edible Wild Vegetables in Vietnam. Hanoi: Agriculture Publishing House, 1994.

[7] V. C. Võ and H. Tran, Useful Plants of Vietnam, vol. 1–2. Hanoi: Education Publishing House, 2000.

[8] V. C. Van, Vegetables, Fruits and Legumes Used as Food and Medicine. Hanoi: Science and Technology Publishing House, 2005.

[9] B. M. Ogle, T. T. Ho, N. D. Hoang, and N. X. D. Nguyen, “Food, feed or medicine: The multiple functions of edible wild plants in Vietnam,” Economic Botany, vol. 57, no. 1, pp. 103-117, 2003.

[10] T. L. Vu, P. X. N. X. Li, T. T. L. Lo, T. P. A. N. C. Nat, and T. L. Tran, “Life forms and phytogeographical elements of wild food plants used in traditional knowledge of the Thai ethnic group in Muong La Nature Reserve, Son La Province,” Journal of Agricultural Science and Rural Development, no. 23, pp. 40-49, 2021.

[11] Nghe An Provincial People’s Committee, Report on Natural Resources of Pu Huong Nature Reserve, Nghe An Province, 1995.

[12] Nghe An Department of Science and Technology, Survey and Assessment of Biodiversity in Pu Huong Nature Reserve, Nghe An Province and Proposed Conservation and Development Solutions, 2020.

[13] UNESCO, “Western Nghe An Biosphere Reserve,” Man and the Biosphere Programme (MAB), 2025.

[14] Pu Huong Nature Reserve, Study on Edible Vascular Plants Used by the Thai Ethnic Community in Pu Huong Nature Reserve: Proposing Solutions for Conservation, Development and Sustainable Economic Livelihoods for Buffer Zone Communities, Nghe An: Final Project Report, 2023.

[15] N. T. Nguyen, Methods in Plant Research, Hanoi: Vietnam National University Press, 2007.

[16] G. J. Martin, Ethnobotany: A Methods Manual, London: Earthscan Publications, 2002.

[17] H. H. Pham, An Illustrated Flora of Vietnam, vol. 1–3. Ho Chi Minh City: Tre Publishing House, 1999–2000.

[18] T. B. Nguyen, Handbook for Identification of Angiosperm Families in Vietnam. Hanoi: Agriculture Publishing House, 1997.

[19] Center for Natural Resources and Environmental Studies – Vietnam National University, Hanoi, Checklist of Plant Species of Vietnam, vol. 1. Hanoi: Agriculture Publishing House, 2001.

[20] T. B. Nguyen (Ed.) et al., Checklist of Plant Species of Vietnam, vol. 2–3. Hanoi: Agriculture Publishing House, 2003–2005.

[21] Z. Y. Wu and P. H. Raven, Eds., Flora of China, vol. 1–25. St. Louis, MO: Missouri Botanical Garden Press, 1994–2013.

[22] Royal Botanic Gardens, Kew, “Plants of the World Online,” 2025. [Online]. Available: https://powo.science.kew.org/. [Accessed Mar. 29, 2025].

[23] International Plant Names Index, “International Plant Names Index,” 2026. [Online]. Available: https://www.ipni.org/. [Accessed Jan. 20, 2026].

[24] C. Raunkiaer, The Life Forms of Plants and Statistical Plant Geography, Oxford: Clarendon Press, 1934.

[25] D. L. Tran (Ed.) et al., 1900 Useful Plant Species of Vietnam. Hanoi: The World Publishing House, 1993.

[26] PROSEA, Plant Resources of South-East Asia, vols. 1–19. Leiden: Backhuys Publishers, 1989–1999.

[27] H. Tran, Forest Tree Resources of Vietnam. Ho Chi Minh City: Agriculture Publishing House, 2002.

[28] H. Tran, Ornamental Plant Resources of Vietnam, vol. 1. Hanoi: Agriculture Publishing House, 2012.

[29] V. C. Vo, Dictionary of Medicinal Plants of Vietnam, vol. 1–2. Ho Chi Minh City: Medical Publishing House, 2012.

[30] National Institute of Medicinal Materials, Checklist of Medicinal Plants of Vietnam. Hanoi: Science and Technology Publishing House, 2016.

[31] Vietnam Academy of Science and Technology, Vietnam Red Data Book, vol. 2: Plants and Fungi. Hanoi: Natural Science and Technology Publishing House, 2024.

[32] Ministry of Agriculture and Environment, Circular No. 27/2025/TT-BNNMT dated June 24, 2025 on Management of Endangered, Precious and Rare Species; Management of Common Forest Wildlife and Implementation of CITES, 2025.

[33] IUCN, “The IUCN Red List of Threatened Species: Version 2025-2,” 2025. [Online]. Available: www.iucnredlist.org. [Accessed Oct. 19, 2025].

[34] V. T. Nguyen, K. D. Nguyen, V. K. Nguyen, T. X. Bui, D. M. Nguyen, D. L. Hoang, X. K. Nguyen, V. D. Nguyen, D. V. Lo, and T. N. To, “Investigation of medicinal plants, indigenous medical knowledge of the Thai and H’Mong ethnic communities in Son La,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 229, no. 09, pp. 46-54, 2024.

[35] T. T. H. Hoang, T. L. Vu, T. M. Pham, T. B. Lo, T. Q. Nguyen, T. T. Luong, T. S. Bac, Y. Rei, and N. K. Pham, “Diversity of medicinal plants used by the Thai ethnic community in E Tong commune, Thuan Chau district, Son La province,” Journal of Science (Natural Science and Technology), no. 6, pp. 123-128, 2016.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14780

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ