NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ TRONG ĐÁNH GIÁ ĐẶC TRƯNG Ô NHIỄM VÀ NGUỒN PHÁT THẢI CỦA HYDROCARBON THƠM ĐA VÒNG TRONG NƯỚC MẶT TẠI MỘT SỐ KHU VỰC Ở HÀ NỘI VÀ BẮC GIANG | Hiếu | TNU Journal of Science and Technology

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ TRONG ĐÁNH GIÁ ĐẶC TRƯNG Ô NHIỄM VÀ NGUỒN PHÁT THẢI CỦA HYDROCARBON THƠM ĐA VÒNG TRONG NƯỚC MẶT TẠI MỘT SỐ KHU VỰC Ở HÀ NỘI VÀ BẮC GIANG

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 16/02/26                Ngày hoàn thiện: 14/05/26                Ngày đăng: 14/05/26

Các tác giả

1. Nguyễn Đức Hiếu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
2. Đỗ Văn Doanh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
3. Nguyễn Huy Dương, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
4. Nguyễn Thị Thu Thúy, Trường Đại học Khoa học - ĐH Thái Nguyên
5. Nguyễn Thị Ánh Hường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
6. Hoàng Thị Hương Huế, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
7. Chu Thị Huệ, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
8. Đặng Văn Long, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
9. Trần Mạnh Trí, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
10. Từ Bình Minh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội
11. Hoàng Quốc Anh Email to author, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - ĐH Quốc gia Hà Nội

Tóm tắt


Sự ô nhiễm nước mặt bởi hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) là một vấn đề môi trường được quan tâm bởi sự tồn tại phổ biến và độc tính của các hợp chất này. Trong nghiên cứu này, nồng độ của 16 chất PAHs ưu tiên trong các mẫu nước mặt tại Hà Nội (n = 85) và Bắc Giang (n = 5) được phân tích bằng các phương pháp thống kê, bao gồm phân tích tương quan Pearson, phân tích thành phần chính (PCA), tính toán tỉ lệ phân tử đặc trưng và mô hình phân tích ma trận dương (PMF). Kết quả phân tích thống kê đã cung cấp những thông tin về đặc trưng ô nhiễm, xu hướng phân bố và mối quan hệ giữa chất ô nhiễm và nguồn phát thải tiềm năng. Naphthalene là chất có nồng độ cao nhất, sau đó là phenanthrene, fluoranthene và pyrene. Tính chất lý hóa và nguồn phát thải là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến nồng độ và hành vi của các PAHs trong môi trường nước. Nguồn phát thải hỗn hợp từ quá trình nhiệt độ cao và sản phẩm dầu mỏ đã được ước đoán trong các mẫu nước mặt tại Việt Nam.

Từ khóa


PAHs; Napthalene; Nước mặt; PMF; Việt Nam

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo


[1] J. Luo, G. B. Huang, M. Wang, Y.N. Zhang, Z.X. Liu, Q. Zhang, S. Y. Bai, D. D. Xu, H. L. Liu, S. P. Mo, X. B. Zhou, and M. M. Fu, "Composition characteristics, source analysis and risk assessment of PAHs in surface waters of Lipu," Journal of Hazardous Materials, vol. 490, 2025, Art. no. 137733.

[2] L. Zhang, L. Dong, L. Ren, S. Shi, L. Zhou, T. Zhang, and Y. Huang, "Concentration and source identification of polycyclic aromatic hydrocarbons and phthalic acid esters in the surface water of the Yangtze River Delta, China," Journal of Environmental Sciences, vol. 24, pp. 335-342, 2012.

[3] M. Howsam and K. C. Jones, "Sources of PAHs in the environment," PAHs and Related Compounds, vol. 3, pp. 137–174, 1998.

[4] A. Ibrahim, A. Ismail, H. Juahir, and H. H. W. Jusoh, "Chemometric techniques for distribution and source identification of PAHs in selected coastal zones of Malaysia," Regional Studies in Marine Science, vol. 95, 2026, Art. no. 104810.

[5] H. Q. Anh, I. Watanabe, L. H. Tuyen, N. M. Tue, N. T. Nghia, P. H. Viet, T. B. Minh, and S. Takahashi, "Comprehensive monitoring of more than 1000 organic micro-pollutants in Drainage water: Case study in a rural village with end-of-life vehicle processing activities in Northern Vietnam," Water Air Soil Pollution, vol. 232, 2021, Art. no. 14.

[6] A. Q. Hoang, K. H. Tran, Y. H. T. Vu, T. P. T. Nguyen, H. D. Nguyen, H. T. Nguyen, N. Hoang, T. V. Vu, and T.M. Tran, "Comprehensive investigation of polycyclic aromatic hydrocarbons in multiple water types from Hanoi, Vietnam: contamination characteristics, influencing factors, and ecological risks," Environmental Toxicology and Chemistry, vol. 44, pp. 2889-2899, 2025.

[7] G. M. M. Hasan, F. Rinky, K. S. Ahmed, and K. Sikdar, "Pollution profile, source identification, and ecological risk assessments of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) and polychlorinated biphenyls (PCBs) in the Turag river, Bangladesh," Next Research, vol. 3, 2026, Art. no. 101159.

[8] A. B. Patel, S. Shaikh, K. R. Jain, C. Desai, and D. Madamwar, "Polycyclic aromatic hydrocarbons: Sources, toxicity, and remediation approaches," Frontiers in Microbiology, vol. 11, 2020, Art. no. 562813.

[9] R. A. Grmasha, M. H. Abdulameer, C. Stenger-Kovács, O. J. Al-sareji, Z. Al-Gazali, R. A. Al-Juboori, M. Meiczinger, and K. S. Hashim, "Polycyclic aromatic hydrocarbons in the surface water and sediment along Euphrates River system: Occurrence, sources, ecological and health risk assessment," Marine Pollution Bulletin, vol. 187, 2023, Art. no. 114468.

[10] M. Tobiszewski and J. Namieśnik, "PAH diagnostic ratios for the identification of pollution emission sources," Environmental Pollution, vol. 162, pp. 110-119, 2012.

[11] J. Xu, X. Peng, C.S. Guo, J. Xu, H. X. Lin, G. L. Shi, J. P. Lv, Y. Zhang, Y. C. Feng, and M. Tysklind, "Sediment PAH source apportionment in the Liaohe River using the ME2 approach: A comparison to the PMF model," Science of the Total Environment, vol. 553, pp. 164-171, 2016.

[12] W. Liu, X. Xing, X. Li, C. Cheng, M. Shi, T. Hu, A. Sweetman, and S. Qi, “Understanding the source-sink dynamics of PAHs at the sediment-water interface of a typical karst wetland, southwest China,” Environmental Pollution, vol. 384, 2025, Art. no. 126970.

[13] M. A. Sreedevi and P.S. Harikumar, “EPA-Priority polycyclic aromatic hydrocarbons in Ashtamudi Ramsar wetland, southwest coast of India: Perspectives from the PMF modelling, health risk evaluation, and ERA technique,” Regional Studies in Marine Science, vol. 81, 2025, Art. no. 103940.

[14] L. Li, H. Huang, P. Hua, T. Chen, J. Zhang, P. Deng, Z. Zhao, and B. Yan, “Machine learning combined with the PMF model reveals the sources and driving factors of PAHs and Cl-PAHs in urban runoff,” Journal of Environmental Sciences, vol. 160, pp. 174-184, 2026.




DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14831

Các bài báo tham chiếu

  • Hiện tại không có bài báo tham chiếu
Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Thái Nguyên
Phòng 408, 409 - Tòa nhà Điều hành - Đại học Thái Nguyên
Phường Tân Thịnh - Thành phố Thái Nguyên
Điện thoại: 0208 3840 288 - E-mail: jst@tnu.edu.vn
Phát triển trên nền tảng Open Journal Systems
©2018 All Rights Reserved