MẠNG LƯỚI THẦY CÚNG TÀY, NÙNG TRONG BỐI CẢNH GIAO LƯU HỘI NHẬP HIỆN NAY

Hoàng Thị Thu Hường; Hoàng Thị Lê Thảo; Hoàng Hồng Đức

doi:10.34238/tnu-jst.14898

MẠNG LƯỚI THẦY CÚNG TÀY, NÙNG TRONG BỐI CẢNH GIAO LƯU HỘI NHẬP HIỆN NAY

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 27/02/26 Ngày hoàn thiện: 15/06/26 Ngày đăng: 15/06/26

Các tác giả

1. Hoàng Thị Thu Hường, Viện Dân tộc học và Tôn giáo học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
2. Hoàng Thị Lê Thảo , Viện Dân tộc học và Tôn giáo học - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
3. Hoàng Hồng Đức, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia, Hà Nội

Tóm tắt

Trong đời sống tín ngưỡng của người Tày, Nùng, hệ thống thầy cúng Tào, Mo, Pựt, Then có vai trò quan trọng và có sự kết nối, hình thành mạng lưới trong thực hành nghi lễ. Hiện nay, cấu trúc, cơ chế vận hành của mạng lưới này có những biến đổi trước tác động của di cư, toàn cầu hóa và truyền thông số. Nhằm nhận diện, phân tích đặc điểm và sự biến đổi này, nhóm tác giả đã thực hiện nghiên cứu sử dụng phương pháp điền dã dân tộc học tại các tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng giai đoạn 2024-2025, kết hợp phân tích tư liệu truyền thông số. Kết quả nghiên cứu cho thấy mạng lưới thầy cúng của cộng đồng Tày, Nùng không chỉ vận hành trong phạm vi gia đình, dòng họ và bản làng, mà còn mở rộng ra liên tộc người, liên vùng và xuyên biên giới, bao gồm cả không gian số. Mạng lưới này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đời sống tâm linh, gắn kết cộng đồng và bảo tồn bản sắc văn hóa của người Tày, Nùng, đặc biệt trong các cộng đồng di cư. Tuy nhiên, quá trình hội nhập cũng đặt ra những thách thức như thương mại hóa nghi lễ, suy giảm tính thiêng và truyền thừa tri thức. Từ đó, bài viết đề xuất một số định hướng bảo tồn và phát huy phù hợp với bối cảnh đương đại.

Từ khóa

Tín ngưỡng; Mạng lưới thầy cúng; Dân tộc Tày; Dân tộc Nùng; Biến đổi

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] V. H. Be, “Changes in culture of Tay, Nung and Thai ethinic minorites today,” (in Vietnamese), Journal of Policy and culture development, vol. 3, no. 13, pp. 29-37, 2014.

[2] V. S. Ly and T. M. T. Nguyen, “Full month Then ritual - Khai Buon of the Tay and Nung people in Dinh Lap, Lang Son,” (in Vietnamese), TNU Journal of Sciences and Technology, vol. 228, no. 11, pp. 324-330, 2023.

[3] B. D. Nguyen, “Then Heritage of the Tay, Nung, Thai ethnic groups in Vietnam,” (in Vietnamese), Journal of Art, no. 30, pp. 34-37, 2019.

[4] T. Y. Nguyen, “The changes of Tay and Nung ethnic group’s ritual practicer in Vietnam,” (in Vietnamese), Journal of Religious Study, vol. 02, no. 128, pp. 92-107, 2014.

[5] T. V. Tran, “Preserving and Promoting the Traditional Cultural Heritage of Ethnic minorites from the Northern mountainous regions who migrated to the Central highlands,” (in Vietnamese), Dong A University Journal of Science, vol. 2, no. 6, pp. 74-85, 2023.

[6] T. M. H. Ha and H. V. Vu, “Cross-border ethnic relations in Cao Bang province today and the issues of social stability, national defense and security,” (in Vietnamese), Journal of Theoretical Education, no. 282, pp. 32-39, 2018.

[7] N. Hoang, “Then – an aspect from ritual system,” (in Vietnamese), Journal of Ethnology, no. 3, pp. 13-17, 2006.

[8] M. Gamper, “Social Network Theories: An overview,” In Social Networks and Health Inequalities, A. Klärner, M. Gamper, S. Keim-Klärner, I. Moor, H. von der Lippe, and N. Vonneilich (eds). Springer, Cham, 2022, doi: 10.1007/978-3-030-97722-1_3.

[9] A. Appadurai, Modernity at Large: Cultural Dimensions of Globalization, University of Minnesota Press, Minneapolis, 1996.

[10] T. Y. Nguyen, Religious life of the Tay people living along the border Vietnam-China in Ha Lang district, Cao Bang province. VNU Publishing House, Hanoi, 2010.

[11] T. Y. Nguyen, Folklore ritual of Tay, Nung people. The Social Science Publishing House, 2009.

[12] H. K. Nguyen, “Traditional funeral rituals of the Nung people (survey conducted in Duc Trong district, Lam Dong province),” (in Vietnamese), Can Tho University Journal of Sciences, no. 26, pp. 9-12, 2013.

[13] F. Qu, “The Double Identities of the Shaman and the Dualistic Attitudes of the State: An Exploration of Contemporary Organizational Shamanism in Northeast China,” Religions, no. 15, 2024, Art. no. 415, doi: 10.3390/rel15040415.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.14898

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ