SỰ VẬN ĐỘNG CỦA MÔ HÌNH ANH HÙNG BI KỊCH TỪ LÝ THUYẾT BI KỊCH ARISTOTLE ĐẾN TIỂU THUYẾT “MƯA ĐỎ”

Tóm tắt

Bài báo này vận dụng lý thuyết bi kịch của Aristotle trong “Poetics” để phân tích sự vận động của mô hình anh hùng bi kịch trong tiểu thuyết “Mưa đỏ” của nhà văn Chu Lai. Trên cơ sở làm rõ các phạm trù trung tâm trong cấu trúc vận động của mô hình anh hùng bi kịch: hamartia (sai lầm bi kịch), peripeteia (đảo ngược tình thế), anagnorisis (sự nhận ra), đồng thời gắn với hiệu ứng thanh lọc cảm xúc (catharsis) - nghiên cứu hướng tới việc làm rõ sự vận động của mô hình anh hùng bi kịch khi được đặt vào tiểu thuyết chiến tranh hiện đại. Kết quả nghiên cứu cho thấy, “Mưa đỏ” có sự hiện diện của yếu tố bi kịch, trong đó mô hình anh hùng bi kịch đã có nhiều chuyển dịch đáng kể, trở thành một yếu tố thẩm mỹ quan trọng trong cấu trúc tự sự. Nghiên cứu góp phần khẳng định tính tương thích của thi pháp bi kịch cổ điển với tiểu thuyết chiến tranh hiện đại. Đồng thời, bài báo  gợi mở một hướng tiếp cận mới: nhìn tác phẩm như một cấu trúc mở, nơi yếu tố bi kịch đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy ý nghĩa nhân sinh, qua đó giúp nhận diện và giải mã những xung đột tâm lý của con người trong bối cảnh chiến tranh.