MỘT SỐ HỢP CHẤT XANTHONE PHÂN LẬP TỪ PHÂN ĐOẠN ETHYL ACETATE CỦA LOÀI XUYÊN TÂM THẢO (CANSCORA LUCIDISSIMA (H.LÉV. & VANIOT) HAND.-MAZZ.)  THU HÁI TẠI CAO BẰNG, VIỆT NAM

Phạm Thanh Huế; Trần Thị Hằng; Phạm Thị Vinh; Lương Hùng Tiến; Nguyễn Thị Kim An; Nguyễn Thị Hoa; Vũ Thị Thu Lê

doi:10.34238/tnu-jst.15250

MỘT SỐ HỢP CHẤT XANTHONE PHÂN LẬP TỪ PHÂN ĐOẠN ETHYL ACETATE CỦA LOÀI XUYÊN TÂM THẢO (CANSCORA LUCIDISSIMA (H.LÉV. & VANIOT) HAND.-MAZZ.) THU HÁI TẠI CAO BẰNG, VIỆT NAM

Thông tin bài báo

Ngày nhận bài: 30/03/26 Ngày hoàn thiện: 29/06/26 Ngày đăng: 30/06/26

Các tác giả

1. Phạm Thanh Huế, Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên
2. Trần Thị Hằng, Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên
3. Phạm Thị Vinh, Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên
4. Lương Hùng Tiến, Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên
5. Nguyễn Thị Kim An, Đại học Công nghiệp Hà Nội
6. Nguyễn Thị Hoa, Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên
7. Vũ Thị Thu Lê , Trường Đại học Nông Lâm – ĐH Thái Nguyên

Tóm tắt

Xuyên tâm thảo (Canscora lucidissima (H.Lév. & Vaniot) Hand.-Mazz thuộc chi Canscora, họ Long Đởm (Gentianaceae). Tại một số nước như Ấn Độ, Malaysia, Lào và Trung Quốc đã phát hiện sự xuất hiện của loài này. Ở Việt Nam, xuyên tâm thảo đã được ghi nhận tại một số địa phương như Cao Bằng, Quảng Ninh và Lạng Sơn. Theo y học cổ truyền, Xuyên tâm thảo được dùng để chữa ho, viêm gan, đau dạ dày và đặc biệt là các bệnh tim mạch. Tại Việt Nam, các nghiên cứu về thành phần hoá học của Xuyên tâm thảo hiện vẫn còn rất hạn chế. Trong nghiên cứu này, từ thân và lá loài Xuyên tâm thảo thu hái tại Cao Bằng, Việt Nam, chúng tôi đã phân lập và xác định cấu trúc hoá học của 4 hợp chất xanthone gồm 1,7-dihydroxyxanthone (1); 1-methoxy-7-hydroxyxanthone (2); Wubangziside B (3); và 1-methoxy-2,3-methylenedioxyxanthone (4). Đây là 4 hợp chất xanthone lần đầu tiên được phân lập từ loài Xuyên tâm thảo thu hái tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu đã bổ sung dữ liệu về thành phần hoá học của loài Xuyên tâm thảo tại Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá hoạt tính sinh học và định hướng sử dụng dược liệu này trong điều trị và phòng bệnh theo y học cổ truyền.

Từ khóa

Canscora lucidissima; Xanthone; 1,7-dihydroxyxanthone; 1-methoxy-7-hydroxyxanthone; Wubangziside B

Toàn văn:

PDF

Tài liệu tham khảo

[1] T. B. Nguyen, Flora of Vietnam III. Agricultural Publishing House, 2005, pp. 75-76.

[2] V. C. Vo, Dictionary of Vietnamese medicinal plants II. Medical Publishing House, 2012, pp. 1225-1226.

[3] Q. He, L. He, S. Xu, and Q. Deng, “Effect of xanthone from Canscora lucidissima on cultured myocytes anoxia-reoxygenation injuries,” Journal of Chinese Medicinal Materials, vol. 23, no.7, pp. 399-401, 2000.

[4] Q. He, S. Xu, and B. Peng, “Mechanism of Canscora lucidissima xanthones against arrhythmia induced by myocardial ischemia-reperfusion in rats,” Journal of Chinese Medicinal Materials, vol. 23, no. 9, pp. 556-557, 1998.

[5] Q. L. Fei, X. Y. Zhang, R. L. Qi, Y. F. Huang, Y. X. Han, and X. M. Li, “Canscora lucidissima, a Chinese folk medicine, exerts anti-inflammatory activities by inhibiting the phosphorylation of ERK1/2 in LPS-activated macrophages,” BMC complementary and alternative medicine, vol. 19, pp. 1-10, 2019.

[6] N. Tanaka, I. Shibata, Y. Tasaki, Y. Yoshino, and D. Tsuji, “Acylated iridoid glucoside and xanthones from Canscora lucidissima: Their structures and ferroptosis inhibitory activity,” Fitoterapia, vol. 168, 2023, Art. no. 105539.

[7] H. Kun-hui and L. Chun-lin, “Review on medicinal plants in canscora (gentianaceae),” Natural Product Research and Development, vol. 27, no. 7, 2015, Art. no. 1287.

[8] T. H. Pham, T. K. A. Nguyen, T. N. Nguyen, & T. T. L. Vu, “Chemical composition and some compounds isolated from Canscora lucidissima (H.Lév. & Vaniot) Hand.-Mazz.) Collected in Cao Bang, Viet Nam,” TNU Journal of Science and Technology, vol. 230, no. 05, pp. 494-501, 2025.

[9] M. M. M. Pinto, M. E. Sousa, and M. S. J. Nascimento, “Xanthone derivatives: new insights in biological activities,” Current medicinal chemistry, vol. 12, no. 21, pp. 2517-2538, 2005.

[10] A. O. Oriola and P. Kar, “Naturally occurring xanthones and their biological implications,” Molecules, vol. 29, no. 17, 2024, Art. no. 4241.

[11] H. Wang, G. Ye, C. H. Ma, Y. H. Tang, M. S. Fan, Z. X. Li, and C. G. Huang, “Identification and determination of four metabolites of mangiferin in rat urine,” Journal of pharmaceutical and biomedical analysis, vol. 45, no. 5, pp. 793-798, 2007.

[12] W. Li, C. L. Chan, H. W. Leung, H. W. Yeung, and P. Xiao, “Xanthones from Polygala caudata,” Phytochemistry, vol. 51, no. 7, pp. 953-958, 1999.

[13] W. LI, C. L. Chan, H. W. Leung, H. W. Yeung, and P. Xiao, “Xanthones and flavonoids of Polygala caudata,” Pharmacy and Pharmacology Communications, vol. 4, no. 8, pp. 415-417, 1998.

[14] L. L. Lin, F. Huang, S. B. Chen, D. J. Yang, S. L. Chen, J. S. Yang, and P. G. Xiao, “Xanthones from the roots of Polygala caudata and their antioxidation and vasodilatation activities in vitro,” Planta medica, vol. 71, no. 04, pp. 372-375, 2005.

[15] B. Luo, K. Huang, X. Sui, M. Wang, and C. Long, “New xanthones from Canscora lucidissima and their antioxidant and NO inhibitory activities,” Natural Product Research, vol. 36, no. 6, pp. 1433-1440, 2022.

[16] Z. A. F. A. R. Salman, J. I. A. N. Yu-Qing, L. I. Bin, P. E. N. G. Cai-Yun, C. M. Iqbal, R. A. H. M. A. N. Atta-ur, and W. A. N. G. Wei, “Antioxidant nature adds further therapeutic value: an updated review on natural xanthones and their glycosides,” Digital Chinese Medicine, vol. 2, no. 3, pp. 166-192, 2019.

[17] M. Q. Tao, C. L. Ji, Y. J. Wu, J. Y. Dong, Y. Li, O. J. Olatunji, and J. Zuo, “1, 7-Dihydroxy-3, 4-dimethoxyxanthone inhibits lipopolysaccharide-induced inflammation in RAW264. 7 macrophages by suppressing TLR4/NF-κB signaling cascades,” Inflammation, vol. 43, no. 5, pp. 1821-1831, 2000.

[18] L. L. Lin, F. Huang, S. B. Chen, D. J. Yang, S. L. Chen, J. S. Yang, and P. G. Xiao, “Xanthones from the roots of Polygala caudata and their antioxidation and vasodilatation activities in vitro,” Planta medica, vol. 71, no. 04, pp. 372-375, 2005.

DOI: https://doi.org/10.34238/tnu-jst.15250

Các bài báo tham chiếu

Hiện tại không có bài báo tham chiếu



Ghi nhớ